Syriza jak Thatcher

W początkach 2015 r. Grecja była częstym tematem tej kolumny. Doszło wówczas do krótkiego (bo zaledwie półrocznego), lecz niezwykle interesującego starcia pomiędzy rządem w Atenach a tzw. trojką, czyli przedstawicielami Europejskiego Banku Centralnego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz Komisji Europejskiej. Chodziło o zasady pomocy finansowej dla pogrążonych w kryzysie zadłużeniowym Aten. Trojka narzuciła bardzo twarde warunki zakładające m.in. znaczne obcięcie wydatków publicznych (pensje w budżetówce, emerytury i nakłady na usługi publiczne miały iść w dół) i prywatyzację najsmakowitszych kąsków greckiego majątku narodowego (portów i lotnisk). Dysponujący świeżą wyborczą legitymacją rząd w Atenach nie zgodził się na te warunki, nazywając je nie tylko „dyktatem” i „zbrodnią na narodzie greckim”, lecz również „mordowaniem europejskiej solidarności”. Pierwsze skrzypce grał wtedy minister finansów Grecji Janis Warufakis. Jego polemiki z niemieckim odpowiednikiem Wolfgangiem Schäuble przeszły do historii. Przez pewien czas Warufakis stał się kimś więcej niż tylko ministrem z niewielkiego kraju na obrzeżach Europy. Był symbolem nadziei na inną politykę ekonomiczną i społeczną w całej Unii. Schäuble pozostał zaś idolem wszystkich tych, którzy uważali, że nie ma co wydziwiać, trzeba jak najszybciej powrócić do tego, co było wcześniej.

To spektakularne starcie buntownika z konserwatystą zakończyło się jednoznaczną porażką tego pierwszego. Przez całą wiosnę 2015 r. trwały twarde negocjacje. Ale trojka ani drgnęła. W lipcu rząd Grecji zagrał va banque: rozpisał narodowe referendum na temat przyjęcia warunków narzuconych przez Zachód. A Grecy odpowiedzieli „nie, nie chcemy tego”. Rząd w Atenach jednak się złamał – przerażony perspektywą braku pomocy finansowej oraz koniecznością bezprecedensowego i pospiesznego opuszczenia strefy euro przyjął plan stabilizacyjny. Niemal dokładnie w takiej formie, jaką przez poprzednie pół roku określał jako dyktat. Janis Warufakis w geście sprzeciwu opuścił rząd i zapowiedział budowę własnego ugrupowania. Politycznie poniósł kompletną porażkę. Zasiada wprawdzie w greckim parlamencie, ale jego rola jest żadna. Efektownym fiaskiem zakończyła się też jego próba budowy paneuropejskiego ruchu DIEM w przededniu zeszłorocznych wyborów do Parlamentu Europejskiego. To, co Warufakisowi wychodzi najlepiej, to komentowanie i pisanie książek na temat tego, co zobaczył, mierząc się z brukselską machiną polityczną.