Nowa polityka, stare problemy

Porozumienie w sprawie paktu o migracji i azylu, który reguluje unijne podejście do migracji, osiągnięto wczoraj. Nie oznacza to jednak końca problemów migracyjnych dla państw UE, zwłaszcza w obliczu zbliżających się wyborów do PE.

W kryzysie przyjmowanie migrantów lub pieniądze

Najbardziej newralgicznym punktem paktu jest mechanizm solidarnościowy, który zakłada, że jeśli dane państwo znajdzie się w sytuacji kryzysowej, to pozostałe państwa muszą przyjąć określoną liczbę migrantów albo dać kontrybucję finansową lub innego rodzaju wsparcie. Do wiadomości publicznej nie będą podawane informacje o tym, które kraje i w jaki sposób będą wnosić swoje kontrybucje. Według Brukseli ujawnienie takich informacji może być czynnikiem, który przyciąga migrantów do krajów znajdujących się w stabilnej sytuacji. Mechanizm będzie uruchamiany głównie przez państwa. Kryzys jest definiowany trzystopniowo: jako masowy napływ migrantów, wywołany siłą wyższą (wojna, zmiany klimatu) oraz będący wynikiem instrumentalizacji migracji (jak w przypadku kryzysu na granicy polsko-białoruskiej). Jest ogłaszany maksymalnie na 12 miesięcy, a podczas jego trwania państwa będą miały pełną decyzyjność co do formy pomocy. Wówczas też będą obowiązywały awaryjne procedury graniczne, które znacznie zaostrzają kontrole na granicach UE. Żeby przeciwdziałać kryzysowi kraje Południa, które są prawie zawsze krajami pierwszego kontaktu, wprowadzą bardziej rygorystyczne procedury azylowe i otrzymają szersze uprawnienia do odsyłania z powrotem migrantów, którym nie będzie przysługiwało prawo do azylu. Wnioski o azyl mają być rozpatrywane szybciej, a w momencie przybycia od migrantów (w tym dzieciom od 6. roku życia) będą pobierane obrazy twarzy i odciski palców. Wszyscy będą też musieli przejść kontrolę bezpieczeństwa i zdrowia. Kontrowersje budzi łączenie rodzin – w nowych przepisach uznano, że rodzeństwo nie będzie objęte mechanizmem łączenia rodzin, tj. jeśli jeden członek rodzeństwa otrzyma azyl, to nie będzie to stanowiło podstawy do nadania azylu drugiemu członkowi rodzeństwa.