Czyszczenie przedpola w transatlantyckiej dyplomacji

Spotkanie liderów unijnych instytucji z prezydentem Joem Bidenem było planowane na wiele miesięcy przed rozpoczęciem ataku na Izrael przez Hamas i miało przypieczętować nie tylko sojusz transatlantycki w obliczu wojny w Ukrainie, lecz także oddalić widmo protekcjonistycznych praktyk handlowych obu bloków. To ostatnie na razie się nie udało, a szczyt zdominowała bieżąca sytuacja w Strefie Gazy. Piątkowe rozmowy były też dużym testem przywództwa szefowej KE Ursuli von der Leyen, które jest coraz częściej kwestionowane, i to także przez unijnych urzędników.

Szczególne napięcia w Europie budziły w ostatnich dwóch tygodniach wypowiedzi i postawa szefowej Komisji na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Von der Leyen była krytykowana za jednostronne proizraelskie stanowisko w pełni zgodne z oczekiwaniami Stanów Zjednoczonych, a nieuwzględniające praw Palestyńczyków, którym UE od wielu lat dostarcza pomoc rozwojową i humanitarną. Według doniesień medialnych prawie 800 urzędników z zespołu ds. polityki zagranicznej, w tym ambasadorów UE, miało podpisać list, w którym sprzeciwiają się prowadzeniu przez szefową Komisji jednostronnych działań dyplomatycznych bez konsultacji z państwami członkowskimi. Choć rzecznicy KE nie odpowiedzieli na pytania o protest unijnych dyplomatów, to spór wewnętrzny może zażegnać oświadczenie z piątkowego szczytu, w którym USA i UE uznały prawo Izraela do obrony, ale zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym prawem humanitarnym. „Jesteśmy zaniepokojeni pogłębiającym się kryzysem humanitarnym w Gazie” – czytamy w oświadczeniu parafowanym m.in. przez von der Leyen i Bidena. To duży gest administracji amerykańskiej wobec oczekiwań sporej części europejskiego establishmentu, który domagał się utworzenia korytarzy humanitarnych i możliwości dostarczania pomocy humanitarnej dla Palestyńczyków. Ponadto jako jedyną drogę do trwałego pokoju na Bliskim Wschodzie UE i USA wskazały rozwiązanie dwupaństwowe.