Jak się nie dać Pekinowi

W warunkach zaostrzającej się rywalizacji z Chinami Unia Europejska szykuje nową strategię bezpieczeństwa gospodarczego. Choć żaden rywal nie został w niej wymieniony wprost, wysiłki dotyczą przede wszystkim zagrożeń ze strony Pekinu. Chodzi o to, by chronić europejską technologię i przemysł poprzez kontrolę eksportu o potencjale podwójnego zastosowania i wzmocnioną koordynację polityki państw unijnych w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Komisarz ds. handlu Valdis Dombrovskis zapowiadał, że Komisja Europejska zaleci „skupienie się na wąskim zestawie wrażliwych technologii”, w tym sztucznej inteligencji, zaawansowanych półprzewodnikach i przemyśle biotechnologicznym. Przegląd takich inwestycji oznaczałby, że UE pójdzie w ślady Stanów Zjednoczonych. Amerykański prezydent Joe Biden rozporządzenie wykonawcze regulujące takie transakcje wydał latem 2023 r.

Wiele pomysłów przybiera jednak formę opinii i zaleceń, których przekształcenie w realną politykę zajmie sporo czasu. Szanse na wejście w życie będą zresztą uzależnione od składu nowej Komisji, która zostanie powołana po czerwcowych wyborach do europarlamentu. Kluczowe będzie również zdanie państw członkowskich. Ogłaszając strategię, wiceprzewodnicząca Komisji Margrethe Vestager mówiła, że powinno się uniknąć konfliktów ze stolicami, które będą podejmować decyzje dotyczące inwestycji i kontroli eksportu. Dlatego jedyną propozycją legislacyjną jest reforma zasad kontroli zagranicznych inwestycji bezpośrednich na terytorium UE. Bruksela obawia się, że chińskie firmy wykorzystują „rozdrobnione ramy regulacyjne”, a niektóre inwestycje mogą stwarzać ryzyko dla bezpieczeństwa i porządku publicznego Wspólnoty. Dotychczas kontrola inwestycji mogła być prowadzona jedynie przez władze państw na ich własnym terytorium, ale pięć państw członkowskich nadal nie posiada systemów monitorowania takich inwestycji.