Mocny pomysł dla nowego czasu

„Bohater Związku Radzieckiego, kapitan III rangi, dowódca legendarnego okrętu podwodnego S-13, autor «historycznego ataku wieku», który pozbawił III Rzeszę ostatniej nadziei na rewanż w II wojnie światowej” – czytamy po rumuńsku i rosyjsku. Czym był atak, przez który Adolf Hitler stracił nadzieję na zwycięstwo? Chodzi o zatopienie 30 stycznia 1945 r. „Wilhelma Gustloffa”, na którego pokładzie było jakieś 10 tys. ludzi. Wśród nich żołnierze Wehrmachtu, policjanci, gestapowcy i działacze partii nazistowskiej, ale przeważali cywile uciekający przed sowiecką ofensywą. Statek zatonął trafiony trzema torpedami odpalonymi przez S-13, którym dowodził 32-letni marynarz. To była największa tragedia morska w historii, jeśli mierzyć liczbą ofiar, aczkolwiek – jak się wydaje – zgodna z prawem wojennym, ponieważ „Gustloff” był jednostką pomocniczą niemieckiej floty wojennej i płynął w wojskowym konwoju.

Na mołdawskim cmentarzu nasz bohater figuruje jako Alexandru Marinesco, ale na dobrą sprawę nie wiem, jak go zapisać. Miał rumuńskiego ojca, był obywatelem radzieckim (Aleksandr Marinesko), ale w papierach deklarował narodowość ukraińską (Ołeksandr Marynesko) po matce. Tożsamość jest kwestią indywidualną, więc zapiszmy go po ukraińsku. Po wojnie Maryneskę wyrzucono z wojska za alkoholizm i obyczajówkę. Potrafił pić podczas dowodzenia okrętem, bić się z własnymi dowódcami i sprowadzać na pokład dziewczyny. Na dwa lata trafił za kradzież do łagru na Kołymie, zmarł w biedzie i zapomnieniu w Leningradzie 18 lat po wojnie. Początkowo radziecka propaganda nie obnosiła się z zatopieniem „Gustloffa”. „Atakiem wieku” nazwano operację w latach 60., ale dopiero Michaił Gorbaczow przyznał mu w 1990 r. pośmiertnie tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. ZSRR też już wtedy był prawie pośmiertny.