Nawozy z Białorusi omijają unijne sankcje

1 lipca weszły w życie nowe unijne cła na białoruskie (i rosyjskie) nawozy azotowe. Do 2028 r. mają one sięgnąć 430 euro za tonę i skutecznie wstrzymać eksport do Unii Europejskiej. W przypadku Białorusi taki proceder już dziś powinien być blokowany. Państwowy Hrodna Azot został objęty sankcjami jeszcze w 2021 r. za to, że jego kierownictwo włączyło się do represji wymierzonych w robotników, którzy brali udział w manifestacjach przeciwko sfałszowaniu wyborów.

Jednak białoruskie władze we współpracy z menedżerami zakładu powołały do życia szereg spółek, nazywanych w korespondencji rządowej „speceksporterami”, za których pomocą wciąż sprzedają produkcję do Europy. Przewaga konkurencyjna Białorusinów wzrosła, gdy w 2022 r. Rosja dokonała inwazji na Ukrainę, co doprowadziło w UE do drastycznego wzrostu cen gazu, najważniejszego czynnika kosztotwórczego przy produkcji nawozów azotowych. Wówczas pośrednictwem zainteresowali się również prywatni biznesmeni powiązani z Alaksandrem Łukaszenką i żyjącymi w symbiozie z reżimem oligarchami. Pośrednicy zaczęli zarabiać krocie (według ocen BRC, Białoruskiego Centrum Śledczego, 35 mln dol. w 2024 r.) na pomocy przy omijaniu sankcji, pasożytując przy okazji na Hrodna Azocie.