Wielki plan czy wielkie marzenie

– Era dywidendy pokojowej już dawno minęła. Architektura bezpieczeństwa, na której polegaliśmy, nie może być już traktowana jako coś oczywistego. Europa jest gotowa do działania – deklaruje szefowa KE Ursula von der Leyen. Kluczowym elementem jest instrument SAFE – Security Action for Europe – obejmujący 150 mld euro preferencyjnych pożyczek dla państw członkowskich, gwarantowanych przez budżet UE. Pierwsze środki mają zostać wypłacone w drugiej połowie 2025 r. Dla porównania – podpisany w kwietniu 2024 r. plan Joego Bidena wsparcia militarnego dla Ukrainy wynosił ok. 61 mld dol. i zaspokoi mniej więcej roczne potrzeby Kijowa. Czy 150 mld euro to dużo czy mało, jest zatem kwestią względną, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że UE tworzy 27 państw.

Każdy rząd chcący skorzystać z SAFE będzie musiał przedłożyć Brukseli Europejski Plan Inwestycji w Przemysł Obronny, w którym określi planowane zakupy i inwestycje. Bruksela oceni te plany pod kątem zgodności z unijnymi priorytetami i zdecyduje o przyznaniu lub nie pieniędzy. Pożyczki będą długoterminowe, z maksymalnym okresem spłaty do 45 lat i 10-letnim okresem karencji. Kraje ubiegające się o wsparcie będą zobowiązane do wspólnych zamówień, minimalnie z jednym innym państwem UE lub Ukrainą.