Konflikt może utrudnić operację w Afganistanie

Anarchia w Kirgistanie trwa od początku kwietnia, gdy opozycja obaliła prezydenta Kurmanbeka Bakijewa i przejęła władzę w kraju. Bakijew cieszył się poparciem wśród kirgiskich klanów z południa, skłóconych ze swoimi uzbeckimi sąsiadami. Gdy prezydenta zabrakło, tlący się podskórnie konflikt rozgorzał z nową siłą.

W kwietniu Uzbecy podpalili domy należące do rodziny Bakijewa w Dżalalabadzie. Do eskalacji doszło jednak 9 czerwca, po tym jak wśród Kirgizów zaczęły krążyć plotki o ich rodaku zabitym przez Uzbeka na dyskotece w Oszu. W obwodach oskim, dżalalabadzkim i batkeńskim zginęło do tej pory kilkaset osób. Uzbrojone w karabiny i transportery opancerzone bandy krążą po wsiach i palą uzbeckie gospodarstwa. Jak podaje portal Ferghana.ru, do starć po stronie kirgiskiej włączyli się już Tadżycy. Uzbecy nie są w tym regionie darzeni specjalną estymą: to naród z żyłką handlową, a więc bogatszy niż inni.

- Obecne masakry sprowokowali zwolennicy Bakijewa, ale Uzbecy nie są bez winy - mówi nam kirgiski analityk Toktoguł Kakczekejew. - Wielu uzbeckich polityków, w tym ich lider w Dżalalabadzie Kadyrdżan Batyrow, dorobiło się na podejrzanych interesach. Wzajemne pretensje przypominają Kosowo - dodaje.

Rozruchy mogą się rozlać na cały region. Granice w Kotlinie Fergańskiej zostały arbitralnie wytyczone przez Stalina zgodnie z polityką "dziel i rządź". W rezultacie w Kirgistanie mieszka 800 tys. Uzbeków, w Tadżykistanie - kolejny milion, zaś w Uzbekistanie - 1,4 mln Tadżyków i 100 tys. Kirgizów. Do starć i masakr na tle etnicznym dochodziło tu już dwukrotnie - w Oszu w 1990 r. i po uzbeckiej stronie granicy w 2005 r. Władze uzbeckie, bojąc się wybuchu u siebie, zamknęły wczoraj granicę dla kolejnych uchodźców z Kirgistanu. Jednak wcześniej przez granicę udało się przejść 80 tys. uciekinierów. Mieszkający w Uzbekistanie Kirgizi obawiają się zemsty.

Na wydarzenia w Kirgistanie nie może patrzeć spokojnie Rosja. Nie tylko dlatego, że przy okazji polowania na Uzbeków obrywa się także Rosjanom popierającym obecne władze. W poniedziałek Moskwa rozpoczęła konsultacje z niektórymi państwami WNP w sprawie ewentualnej interwencji zbrojnej, o którą poprosiła tymczasowa prezydent Kirgistanu Roza Otunbajewa. Kreml zachowuje jednak ostrożność, bo wprowadzenie wojsk mogłoby rozdrażnić... Uzbekistan, który zazdrośnie walczy o pozycję lidera Azji Środkowej i nie ukrywa pretensji terytorialnych wobec kirgiskiego sąsiada.

- Nie liczyłbym na wkroczenie wojsk rosyjskich, ale Biszkek ma silne wsparcie finansowe, logistyczne i doradcze ze strony Moskwy. Bez tego władze w ogóle nie byłyby w stanie uspokoić sytuacji. Jeśli Rosjanie pomogą nam dozbroić wojska wewnętrzne, sami sobie poradzimy z tym konfliktem - zapewnia Kakczekejew. - Rosja nie pozwoli na afganizację sytuacji - podkreśla.

Swoje interesy mają tu również Amerykanie. Baza Manas nieopodal Biszkeku to dla USA podstawowy węzeł przeładunkowy dla zaopatrzenia żołnierzy walczących w Afganistanie. Z niepokojem na sytuację patrzą sąsiednie Chiny: tysiące Chińczyków prowadzą w Kirgistanie swoje interesy. W najgorszym scenariuszu Kotlina Fergańska przekształci się w trzecią w regionie strefę permanentnej wojny po Afganistanie i plemiennych obszarach Pakistanu.

@RY1@i02/2010/115/i02.2010.115.000.014a.001.jpg@RY2@

Fot. AP

Uzbekistan zamknął wczoraj granice dla kolejnych uchodźców z Kirgistanu

Michał Potocki

michal.potocki@infor.pl