Polska chce od Unii ultimatum dla Mińska

Po dwóch latach przekonywania Unii do bliższej współpracy z Białorusią Polska radykalnie zmienia strategię. Na wniosek Radosława Sikorskiego w poniedziałek w Brukseli ministrowie spraw zagranicznych UE będą debatowali nad planem sankcji wobec Mińska. Zostałyby wprowadzone, jeśli reżim Aleksandra Łukaszenki nie zaprzestanie represji wobec polskiej mniejszości.

- Będziemy zmuszeni do modyfikacji naszej polityki, jeśli sytuacja się nie poprawi - przyznaje rzecznik MSZ Piotr Paszkowski.

Na razie nic jednak nie zapowiada, by białoruskie władze myślały o wycofaniu się z represji. Przeciwnie, wczoraj 16 działaczy nieuznawanego przez władze Związku Polaków na Białorusi zostało po raz kolejny zatrzymanych, gdy jechali do Wołożyna na rozprawę w sprawie Domu Polskiego w Iwieńcu. Samej szefowej ZPB Andżelice Borys zarzucono, że używa kradzionego samochodu. A Dom w Iwieńcu został w środę oficjalnie przekazany reżimowemu związkowi Stanisława Siemaszki.

- W tej sytuacji Rada UE musi w poniedziałek przyjąć bardzo stanowczą postawę - mówi DGP Jacek Protasiewicz, eurodeputowany PO i szef delegacji Parlamentu Europejskiego na Białorusi.

Na czym miałaby ona polegać? - Trwają w tej sprawie poufne rozmowy między Radosławem Sikorskim a przedstawicielką ds. zagranicznych UE Catherine Ashton oraz szefami dyplomacji innych państw Unii - mówi nam minister ds. europejskich Mikołaj Dowgielewicz.

Nieoficjalnie wiadomo, że Rada UE miałaby wydać oświadczenie, w którym stawia Łukaszence dwa warunki utrzymania poprawnych relacji z Brukselą. Pierwszy to poszanowanie podstawowych praw polskiej mniejszości. Mińsk miałby zgodzić się na stworzenie nowego, niezależnego związku Polaków. Drugi warunek to przeprowadzenie wyborów lokalnych 25 kwietnia z poszanowaniem podstawowych reguł demokracji.

Co, jeśli Łukaszenka nie spełni tych postulatów? Z naszych informacji wynika, że polscy dyplomaci są gotowi namawiać pozostałe kraje UE do wprowadzenia sankcji wobec Białorusi. Jakich? Już za miesiąc Parlament Europejski może odmówić przyjęcia przedstawicieli Mińska do stowarzyszenia parlamentów UE i krajów uczestniczących w programie Partnerstwa Wschodniego Euronest. Także w marcu zostanie podjęta decyzja o zaangażowaniu na Białorusi dwóch największych instytucji finansowych Unii: Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Unia mogłaby przywrócić zakaz wjazdu do krajów UE Aleksandra Łukaszenki i jego najbliższych współpracowników. Tu wystarczy sama inicjatywa Polski - bo decyzję o przedłużeniu na kolejne pół roku zawieszenia sankcji wizowych kraje Unii muszą podjąć jednomyślnie. - W skrajnym przypadku Białoruś znów mogłaby zostać wykluczona z programu Partnerstwa Wschodniego - przyznaje Protasiewicz. Nie byłoby też mowy o obniżeniu ceny wiz Schengen dla obywateli Białorusi.

Czy pozostałe kraje UE dadzą się namówić na tak drastyczne zaostrzenie kursu wobec Mińska? Radosław Sikorski już rozmawiał w tej sprawie z szefem włoskiej dyplomacji Franco Frattinim. Włochy najbardziej zaangażowały się w ocieplenie stosunków z Białorusią. Głośno za poszanowaniem praw człowieka opowiadają się też Brytyjczycy, Holendrzy i Skandynawowie. I to te kraje będą w poniedziałek najmocniej naciskać na rzecz zaostrzenia polityki wobec Białorusi. Jednak na pójście za polskim MSZ są też gotowi Niemcy i Francuzi. - Wyrażamy pełną solidarność w tej sprawie z polskimi władzami - powiedział wczoraj rzecznik francuskiego MSZ Bernard Valero.

Sama Catherine Ashton zapowiedziała, że jeszcze przed poniedziałkowym spotkaniem ministrów UE w Brukseli postara się bezpośrednio skontaktować z białoruskimi przywódcami i nakłonić ich do zaprzestania represji wobec Polaków.

@RY1@i02/2010/034/i02.2010.034.000.002a.001.jpg@RY2@

Fot. Alexey Saley/PAP

Aresztowania i wyroki zaczęły się po demonstracji w obronie Domu Polskiego w Iwieńcu 10 lutego br.

Jędrzej Bielecki

jedrzej.bielecki@infor.pl