Nowy seryjny morderca

By zrozumieć przyczyny tej społecznej tragedii, badacze amerykańskiej narkopolityki zalecają cofnięcie się do drugiej połowy lat 90. XX w. To wtedy na amerykańskim rynku farmaceutycznym furorę zaczął robić oxycontin – opioidowy lek przeciwbólowy na receptę o bardzo silnym działaniu. Sam oksykodon, organiczny związek chemiczny będący pochodną kodeiny, był wprawdzie znany od 1916 r., gdy został po raz pierwszy zsyntetyzowany przez niemieckich farmaceutów. Ale dopiero pod koniec wieku amerykańska Big Pharma dostrzegła w nim prawdziwą żyłę złota. W 1995 r. oxycontin został dopuszczony do użytku. Jeden z wysokich urzędników federalnego regulatora rynku leków mówił później, że to był największy błąd w jego życiu. Ale było już za późno. Mody na „rekreacyjne zażywanie opioidów” nic już nie mogło zatrzymać.

Około 2010 r. amerykańskie media uderzyły na alarm. Powodem było 11 tys. zgonów z powodu przedawkowania opioidów. Politycy i regulatorzy zaczęli reagować. Mocne ograniczenia w dostępności leków przeciwbólowych wywołały dwie reakcje. Krótko- i długofalową. Najpierw odcięcie konsumentów od oksykodonu wywołało powrót popytu na heroinę, zdławiony – jak się zdawało – w latach 80. i 90. Jednak wkrótce do gry weszła nowa „gwiazda”. To właśnie fentanyl, znajdujący zastosowanie w leczeniu wyjątkowo silnego i przewlekłego bólu. Fentanyl to opioid o diabelnie skutecznym działaniu. 100 razy mocniejszy od morfiny i 50-krotnie silniejszy od heroiny. A na dodatek podobnie uzależniający fizycznie i psychicznie. W latach 2012–2022 jego użycie wystrzeliło, a wraz z nim liczba zgonów z przedawkowania, która urosła w tym okresie 30-krotnie.