Jak nie naruszyć zasady uczciwej konkurencji w trakcie przetargu

@RY1@i02/2010/233/i02.2010.233.207.0005.001.jpg@RY2@

Agnieszka Kurowska prawnik, Instytut Zamówień Publicznych

Analiza orzecznictwa komisji orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zakresie art. 17 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114 z późn. zm.) wskazuje, że podnoszone przez rzeczników zarzuty sprowadzają się najczęściej do naruszenia przez obwinionych jednej z podstawowych zasad zamówień publicznych, tj. zasady uczciwej konkurencji.

W ustawie - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.) brak jest definicji działań bądź czynów, które można uznać za utrudniające uczciwą konkurencję. Pomocna w tym względzie jest definicja czynów nieuczciwej konkurencji zawarta w ustawie z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. nr 47, poz. 211 z późn. zm.), zgodnie z którą czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

W praktyce naruszenie interesu przedsiębiorcy/klienta jest najczęściej konsekwencją nieprawidłowego opisania przedmiotu zamówienia oraz warunków ubiegania się o udzielenie zamówienia i sposobu oceny spełniania tych warunków. Zamawiający powinni opisywać przedmiot zamówienia w sposób jednoznaczny, wyczerpujący.

Równocześnie opis przedmiotu zamówienia oraz wymagania dotyczące realizacji zamówienia powinny odzwierciedlać obiektywnie uzasadnione potrzeby zamawiającego, który działa przecież w interesie publicznym.

W konsekwencji warunki udziału w postępowaniu powinny nie tylko odpowiadać katalogowi określonemu w art. 22 ustawy - Prawo zamówień publicznych. Należy je formułować w sposób adekwatny do danego zamówienia, jego rodzaju, zakresu i celu tego zamówienia, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Co więcej, warunki powinny być czytelne i precyzyjnie opisane, tak, by wykonawcy zainteresowani udziałem w postępowaniu nie mieli wątpliwości (lub chociaż mieli ich jak najmniej), jakie kryteria muszą spełnić.

Istotne dla zapewnienia przestrzegania zasady uczciwej konkurencji są również czynności podejmowane przez zamawiającego w już prowadzonym postępowaniu o udzielenie zamówienia. Czynności te powinny być adekwatne do zaistniałych okoliczności. Przede wszystkim należy powstrzymać się od pobieżnych i nieprzemyślanych ocen złożonych ofert, w następstwie czego ma miejsce odrzucenie oferty. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że ustawa - Prawo zamówień publicznych daje zamawiającemu prawo zwrócenia się do wykonawców o wyjaśnienie treści złożonej oferty, z którego to prawa zamawiający nie korzystają wystarczająco często. Dodatkowo zamawiający powinni częściej korzystać z możliwości wyjaśniania treści dokumentów i oświadczeń składanych przez wykonawców na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu. Procedura ta powinna w szczególności poprzedzać wezwanie wykonawcy do uzupełnienia oświadczeń i dokumentów w trybie art. 26 ust. 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych. W praktyce bowiem wezwanie wykonawcy do uzupełnienia dokumentu jest nie zawsze potrzebne, gdyż w konkretnej sytuacji wystarczyłoby wyjaśnienie treści dokumentu przez wykonawcę.

Nie można również bagatelizować precyzyjnych i obszernych uzasadnień decyzji podejmowanych przez zamawiającego, przede wszystkim wezwań do wyjaśnienia treści oferty, wyjaśnienia treści oświadczeń i dokumentów składanych na potwierdzenie spełniania warunków udziału, wezwań do uzupełnienia tychże oświadczeń i dokumentów.

Jak pokazuje doświadczenie wykonawcy w odpowiedzi na mało precyzyjne wezwanie zamawiającego przedłożyć mogą nieprawidłowe wyjaśnienia bądź nieprawidłowe oświadczenia i dokumenty, co obarczone jest dotkliwą sankcją - wykluczeniem z udziału w postępowaniu lub odrzuceniem oferty.

ŁZ