Urzędnik nie może bezprawnie zatrzymać wadium

Zamawiający po wyborze najkorzystniejszej oferty powinien obowiązkowo zwrócić wadium wykluczonym wykonawcom, a także tym, których oferty zostały odrzucone, oraz wykonawcom, których oferty nie zwyciężyły. Ma bowiem obowiązek zwrócić wadium wszystkim wykonawcom niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej lub po unieważnieniu postępowania, z wyjątkiem wykonawcy, którego oferta zwyciężyła. W żadnym wypadku urzędnik, zatrzymując wadium, nie ma prawa powoływać się na trwające postępowanie odwoławcze. Przy zwrocie wadium nie ma znaczenia, czy zostały wniesione odwołania, np. sprawie wykluczenia. Jeśli wykluczony oferent, któremu wadium zostało wcześniej zwrócone, wniesie odwołanie, które zostanie uwzględnione i jego oferta zwycięży, zamawiający zażąda od niego ponownego wniesienia wadium. Inaczej wygląda sytuacja zwycięskiego przedsiębiorcy. Jego wadium jest zatrzymywane do chwili zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz wniesienia zabezpieczenia, jeżeli jego wniesienia zażądał zamawiający. Po zawarciu umowy oraz wniesieniu zabezpieczenia wadium jest mu zwracane. Niekiedy zatrzymanie wadium stanowi dla przedsiębiorców sankcję. Zamawiający ma prawo sięgnąć po niego, jeżeli zwycięski wykonawca:

● uchyla się od podpisania umowy,

● nie wniósł zabezpieczenia należytego wykonania umowy lub

● zawarcie umowy stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie wykonawcy.

Zamawiający ma także prawo zatrzymać wadium wraz z odsetkami, jeżeli wykonawca w odpowiedzi na jego wezwanie nie uzupełni dokumentów, oświadczeń lub pełnomocnictw, chyba że udowodni, że wynika to z przyczyn nieleżących po jego stronie. Obowiązek zatrzymania wadium przez zamawiającego na podstawie ustawy nie zachodzi w przypadku, gdy niezłożenie przez wykonawcę żądanych przez zamawiającego dokumentów jest następstwem okoliczności, na które nawet przy dochowaniu należytej staranności wykonawca nie miał i nie mógł mieć wpływu. Do tego typu okoliczności należy np. powódź. Zgodnie z orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej zamawiający może zatrzymać wadium tylko, gdy wykonawca na wezwanie zamawiającego w ogóle nie uzupełni dokumentu. Natomiast formalne uzupełnienie dokumentu, pomimo że taki dokument może nie potwierdzać spełniania warunków udziału w postępowaniu, nie daje zamawiającemu prawnej możliwości zatrzymania wadium.

Artykuł 46 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759).