Jakie konsekwencje dla zamawiających wiążą się z wprowadzeniem nowych instytucji

@RY1@i02/2010/038/i02.2010.038.092.003b.001.jpg@RY2@

Dariusz Piasta, wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych

Wprowadzając do p.z.p. termin standstill, ustawodawca wdrożył przepisy unijnej dyrektywy odwoławczej. Zgodnie z jej zapisami państwa członkowskie UE mają obowiązek zapewnienia minimalnego odstępu czasu pomiędzy poinformowaniem wykonawców uczestniczących w postępowaniu o zamówienie publiczne o decyzji w sprawie udzielenia zamówienia a zawarciem umowy (jest to tzw. termin standstill). Celem tego wymogu jest umożliwienie wykonawcom, którzy nie zgadzają się z podjętą przez zamawiającego decyzją, skorzystania z przysługujących im środków odwoławczych. Obecnie więc zamawiający może zawrzeć umowę w sprawie zamówienia publicznego w terminie nie krótszym niż 10 dni od przesłania zawiadomienia o wyborze oferty najkorzystniejszej, jeżeli zawiadomienie zostało przesłane faksem lub drogą elektroniczną albo 15 dni od przesłania tego zawiadomienia w inny sposób (np. za pośrednictwem operatora świadczącego usługi pocztowe). Dla zamówień nieprzekraczających progów europejskich termin zawieszenia wynosi odpowiednio pięć lub dziesięć dni. Dyrektywa odwoławcza i w ślad za nią polska ustawa przewiduje także wiele sytuacji, w których dopuszczalne jest wcześniejsze zawarcie umowy (np. tylko jedna oferta, postępowanie w trybie niewymagającym publikacji ogłoszenia itp.).

Nowelizacja przepisów, wdrażając postanowienia unijnej dyrektywy odwoławczej, wprowadziła możliwość (prawo, a nie obowiązek) publikacji przez zamawiających nowego typu ogłoszenia - ex ante. Możliwość ta dotyczy dwóch niekonkurencyjnych trybów udzielenia zamówienia, tj. negocjacji bez ogłoszenia oraz zamówienia z wolnej ręki. Są to tryby, które nie są wszczynane publikacją ogłoszenia o zamówieniu, wyłącznie w okolicznościach dopuszczonych w ustawie. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami publikacja nowego typu ogłoszenia jest możliwa: w przypadku zamówienia z wolnej ręki - po wszczęciu postępowania, w przypadku negocjacji bez ogłoszenia - niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej. Ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy ma charakter fakultatywny i jego zamieszczenie jest pozostawione uznaniu zamawiającego. Nowe rozwiązanie ma umożliwić wykonawcom pozyskanie wiedzy w przedmiocie udzielania przez zamawiających zamówień w trybach niepoprzedzonych publikacją ogłoszenia o zamówieniu, w celu umożliwienia im ewentualnego zakwestionowania danego trybu w przypadku, gdy nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania. Z drugiej strony, zamieszczenie tego ogłoszenia chroni zamawiającego przed zawarciem umowy, która ewentualnie będzie mogła zostać unieważniona oraz skraca czas, w jakim wykonawcy są uprawnieni do kwestionowania wyboru trybu dokonanego przez zamawiającego.

Ostatnia nowelizacja przepisów wprowadziła także nową, fakultatywną przesłankę unieważnienia postępowania. Zamawiający może unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie EFTA, które zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, nie zostały mu przyznane. W celu skorzystania z tej przesłanki niezbędne jest jednak, aby możliwość unieważnienia postępowania na tej podstawie została przewidziana, w zależności od zastosowanego trybu w ogłoszeniu o zamówieniu, zaproszeniu do negocjacji albo zaproszeniu do składania ofert. Nowa, fakultatywna przesłanka unieważnienia postępowania ma zastosowanie w odniesieniu do zamówień współfinansowanych ze środków pochodzących z Unii Europejskiej. Jeśli umowa w sprawie dofinansowania projektu nie zostanie ostatecznie podpisana, zamawiający może nie być w stanie udzielić zamówienia ze środków własnych bez uszczerbku dla wykonywania innych swoich zadań. Dotychczas obowiązujące przepisy nie przewidywały możliwości unieważnienia postępowania w takiej sytuacji. Zamawiający nie mógł więc wszcząć postępowania, wiedząc, że w sytuacji, kiedy nie uzyska wnioskowanych środków, nie będzie mógł unieważnić postępowania z braku wyraźnie wskazanej podstawy ustawowej. Dlatego niezbędne było wyraźne wskazanie możliwości unieważnienia postępowania w takich sytuacjach.

MB