Gmina powinna działać tak, aby świecić przykładem

1 lipca 2007 r. zakończyła się era naturalnego monopolu na rynku sprzedaży energii elektrycznej. Tego dnia weszły w życie przepisy uchwalonej 4 marca 2005 r. nowelizacji ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, uprawniające odbiorcę do zmiany sprzedawcy energii. Dzień ten jest także dniem unbundlingu, czyli księgowego, funkcjonalnego i prawnego rozdziału działalności dystrybucyjnej od działalności wytwórczej oraz działalności związanej ze sprzedażą energii elektrycznej.

Szansa dla małych i dużych

Urząd Regulacji Energetyki w sprawnie zorganizowanej kampanii edukacyjnej prowadzonej pod hasłem "Prąd to nie towar. Zdecyduj, od kogo go kupujesz" przekonał tysiące odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych do zmiany sprzedawcy. [Przykład]

To jednak nie konsumenci najbardziej oczekiwali uwolnienia rynku energii elektrycznej, lecz odbiorcy przemysłowi, dla których koszt energii elektrycznej jest istotnym elementem kosztów działalności. By jednak mogli oni w pełni skorzystać z nowych instytucji, konieczne było również uwolnienie cen energii elektrycznej. Nastąpiło to 1 stycznia 2008 r., kiedy Prezes URE zaprzestał zatwierdzania cen energii elektrycznej dla każdej grupy odbiorców poza gospodarstwami domowymi.

Cięcie wydatków

Jak się okazało, ważnymi graczami na rynku energii elektrycznej mogą być gminy, które w ramach zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty wykonują zadania związane z zaopatrzeniem w energię elektryczną szkół, szpitali, domów kultury i innych obiektów użyteczności publicznej. Zadania gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną zostały dookreślone w ustawie - Prawo energetyczne, której regulacje stanowią rozwinięcie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r. samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn.zm.). Do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy bowiem:

1) planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy,

2) planowanie oświetlenia miejsc publicznych i dróg znajdujących się na terenie gminy,

3) finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy,

4) planowanie i organizacja działań mających na celu racjonalizację zużycia energii i promocję rozwiązań zmniejszających zużycie energii na obszarze gminy.

Wdrożenie programu

Częstochowa jako jedna z pierwszych uświadomiła sobie, jak duże oszczędności może przynieść zmiana sprzedawcy energii elektrycznej. Było tak najprawdopodobniej za sprawą wdrożonego przez gminę już w 2003 r. programu operacyjnego "Zarządzanie energią i środowiskiem w obiektach użyteczności publicznej", za pomocą, którego monitorowano ilość i koszty zużywanej energii, dążąc w ten sposób do poprawy efektywności energetycznej gminy.

23 września 2008 r. Urząd Miasta Częstochowa ogłosił pierwszy przetarg na zakup energii elektrycznej. Zakresem zamówienia zostały objęte 33 punkty poboru energii elektrycznej - lokale administracyjne, fontanny i syreny alarmowe. Sukces przedsięwzięcia zadecydował o przeprowadzeniu w następnych latach kolejnych postępowań przetargowych. Wszystkie zakończyły się sukcesem i przyniosły gminie blisko 3,7 mln zł oszczędności.

Monopol lokalnych dystrybutorów

Należy pamiętać, że o ile sprzedaż energii odbywa się na zasadach wolnorynkowych, o tyle jej dystrybucja wciąż objęta jest monopolem lokalnego operatora sieci dystrybucyjnej. W konsekwencji w przypadku wypowiedzenia dotychczas obowiązującej umowy sprzedaży energii, która swym zakresem obejmuje jej przesyłanie, dystrybucję i sprzedaż (tj. umowy kompleksowej), konieczne jest - w przypadku wybrania innego sprzedawcy niż dotychczasowy - zawarcie dwóch oddzielnych umów: umowy sprzedaży oraz umowy dystrybucji energii.

Niezbędne działania

Przed przystąpieniem do procedury zmiany sprzedawcy gmina powinna w szczególności zbudować system monitorowania zużycia energii elektrycznej oraz wielkości dostaw, a także dokonać analizy umów w zakresie mocy umownych. Musi ponadto sporządzić bazę użytkowanych przez nią obiektów, w której znajdą się m.in. informacje o danych technicznych budynków oraz rodzaju prowadzonej w nich działalności. Analiza profilu zużycia energii w poszczególnych budynkach użyteczności publicznej będzie pomocna przy przygotowywaniu dokumentacji przetargowej.

W przypadku gmin proces zmiany sprzedawcy musi przebiegać zgodnie z procedurami określonymi w ustawie - Prawo zamówień publicznych. W takiej sytuacji podmioty objęte obowiązkiem udzielania zamówień publicznych na dostarczanie energii elektrycznej mają od 1 lipca 2007 r. dwie możliwości. Mogą:

dokonać wyboru sprzedawcy z zastosowaniem podstawowych trybów udzielania zamówienia publicznego, a następnie udzielić zamówienia z wolnej ręki na usługę dystrybucji lub przesyłu energii elektrycznej; albo

udzielić przedsiębiorstwu obrotu, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych, zamówienia na usługę kompleksową w rozumieniu art. 3 pkt 30 ustawy - Prawo energetyczne, realizowaną na podstawie umowy kompleksowej, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne.

Gminy co do zasady korzystają z wariantu pierwszego - dokonują wyboru sprzedawcy w trybie przetargu nieograniczonego, a następnie udzielają zamówienia z wolnej ręki spółce dystrybucyjnej.

Mechanizm udzielenia zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego jest następujący: zamawiający podaje do publicznej wiadomości, że zamierza zorganizować przetarg. Chętni do wzięcia udziału w przetargu zwracają się do zamawiającego o przesłanie dokumentów i wszelkich informacji niezbędnych do przygotowania oferty. Po wpłynięciu ofert zamawiający według przyjętych przez siebie kryteriów wybiera najkorzystniejszą z nich, a następnie zawiera umowę o zamówienie publiczne.

Z uwagi na konieczność zachowania ciągłości dostaw umowa z nowym sprzedawcą powinna wejść w życie w dniu wygaśnięcia umowy ze sprzedawcą dotychczasowym. Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy jest oświadczeniem woli w rozumieniu art. 60 kodeksu cywilnego, a zatem zostaje skutecznie złożone w chwili, gdy doszło do drugiej strony w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią.

Jako że obrót energią elektryczną jest działalnością reglamentowaną, sprzedawcą energii elektrycznej może być każdy podmiot posiadający koncesję na obrót tą energią. Żeby gmina (podobnie zresztą jak każdy inny odbiorca) mogła zawrzeć umowę z wybranym przez siebie sprzedawcą, sprzedawca ten musi mieć - oprócz koncesji - zawartą generalną umowę dystrybucji z lokalnym operatorem dystrybucyjnym.

Informację na temat podmiotów uprawnionych do świadczenia usług sprzedaży energii elektrycznej można uzyskać od lokalnego operatora sieci dystrybucyjnej.

Po wyborze sprzedawcy i zawarciu z nim umowy należy zawrzeć umowę dystrybucji energii elektrycznej z operatorem lokalnego systemu dystrybucyjnego. Jak to już zostało zaznaczone, na usługę dystrybucji udziela się zamówienia z wolnej ręki. Ten tryb udzielenia zamówienia ma zastosowanie w przypadku, gdy zamawiający udziela zamówienia po negocjacjach tylko z jednym wykonawcą, co ze względów obiektywnych ma miejsce w zakresie zawierania umowy dystrybucyjnej. Przy kolejnych zmianach sprzedawców nie jest konieczne wypowiadanie i ponowne zawieranie umowy dystrybucyjnej.

Dokumenty przetargowe

Proces zmiany sprzedawcy energii w przypadku jednostek samorządowych nie należy do najprostszych, o czym przekonała się już niejedna gmina, dla której procedura zmiany sprzedawcy zakończyła się niepowodzeniem. Dokumenty przetargowe powinny być skrupulatnie przygotowane i koniecznie poprzedzone analizą zużycia energii, aby umożliwić potencjalnemu sprzedawcy przygotowanie oferty najlepiej dostosowanej do potrzeb gminy.

Po wyborze

Nowy sprzedawca jeszcze przed dniem rozpoczęcia sprzedaży energii elektrycznej ma obowiązek poinformować poprzedniego sprzedawcę i operatora systemu dystrybucyjnego o dniu rozpoczęcia przez niego sprzedaży energii.

Zmiana sprzedawcy następuje w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego lub w każdym innym dniu określonym w umowie sprzedaży energii, w którym zostanie dokonany odczyt układów pomiarowo-rozliczeniowych oraz nastąpi rozpoczęcie dostarczania energii elektrycznej przez nowego sprzedawcę. W praktyce odczyty te dokonywane są z kilkudniowym wyprzedzeniem lub opóźnieniem. Dane z odczytu operator systemu dystrybucyjnego przekazuje staremu i nowemu sprzedawcy.

W zależności od wielkości zużycia energii oraz w związku z istotnymi zmianami w zasadach rozliczeń po zmianie sprzedawcy konieczne może być także dostosowanie układów pomiarowo- -rozliczeniowych. Koszty dostosowania układów dla IV i V grupy przyłączeniowej ponosi operator systemu dystrybucyjnego.

Ważne

TPA (Third Party Access) - zasada dostępu stron trzecich do sieci. Jej istota sprowadza się do tego, że każdy odbiorca posiada możliwość zakupu energii elektrycznej od dowolnego sprzedawcy, nadal korzystając z sieci energetycznej przedsiębiorstwa sieciowego

Ważne

Urząd Regulacji Energetyki, wychodząc naprzeciw jednostkom sektora publicznego w oparciu o doświadczenia gminy Częstochowa, opracował przykładową dokumentację przetargową, którą zamieścił na stronie www.maszwybor.ure.gov.pl (zakładka: dla odbiorcy przemysłowego i instytucjonalnego)

Kto ustala cenę

Ceny energii elektrycznej ustalane są przez sprzedawcę w sporządzanej przez niego taryfie energii elektrycznej. Taryfy dla gospodarstw domowych są zatwierdzane przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, który w ten sposób chroni odbiorców przed nadmiernym i nieuzasadnionym wzrostem cen. Odbiorcy niebędący odbiorcami w gospodarstwie domowym kupują energię w warunkach konkurencji.

Etapy postępowania

● wyboru nowego sprzedawcy energii,

● zawarcia umowy sprzedaży energii z nowym sprzedawcą,

● wypowiedzenia umowy sprzedaży energii zawartej z dotychczasowym sprzedawcą,

● zawarcia nowej umowy dystrybucji z operatorem lokalnej sieci dystrybucyjnej,

● poinformowania operatora systemu dystrybucyjnego o zawarciu nowej umowy sprzedaży,

● dostosowania układów pomiarowo-rozliczeniowych,

● rozliczenia końcowego ze starym sprzedawcą na podstawie wskazań układów pomiarowo-rozliczeniowych.

PRZYKŁAD

Można kupować od innej firmy

Zamieszkałemu w Krakowie odbiorcy energia dostarczana jest przez lokalnego dystrybutora - Tauron Dystrybucja SA. Odbiorca ten może jednak kupować tę energię od podmiotu niezwiązanego z lokalnym dystrybutorem, tj. np. od sprzedawcy ze wschodu kraju - PGE Obrót SA.

@RY1@i02/2012/032/i02.2012.032.088000300.805.jpg@RY2@

Jak funkcjonuje system obrotu

@RY1@i02/2012/032/i02.2012.032.088000300.806.jpg@RY2@

Magdalena Wojtowicz, radca prawny, specjalista prawa energetycznego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Magdalena Wojtowicz

radca prawny, specjalista prawa energetycznego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Podstawa prawna

Ustawa z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 89, poz. 625 z późn. zm.). Ustawa 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 552). Ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra gospodarki z 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. nr 93, poz. 626 z późn. zm.).