Obowiązek sumowania usług prawnych

Wartość szacunkowa zamówienia publicznego w zakresie usług prawnych powinna zostać ustalana zgodnie z art. 32 - 35 ustawy Prawo zamówień publicznych. Stosownie do obowiązujących przepisów podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy, bez podatku od towarów i usług, ustalone przez zamawiającego i wykonane z należytą starannością.

Kryteria zamówienia

Przy kwalifikacji danego stanu faktycznego jako jednego zamówienia należy posługiwać się takimi kryteriami jak podobieństwo przedmiotowe zamówień, możliwość wykonania zamówień w jednym miejscu i czasie oraz możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę.

W odniesieniu do kryterium podobieństwa przedmiotowego należy wskazać, iż kryterium to odnosi się nie tylko do takich samych przedmiotów, ale także do przedmiotów tworzących funkcjonalną całość. W odniesieniu zaś do kryterium czasu należy wskazać, iż chodzi tu zarówno o możliwość przewidzenia i zaplanowania zamówień dla danego okresu, jak też o możliwość ich wykonania w tym czasie.

W zakresie usług prawnych tożsamość przedmiotowa nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Zakres usług z tzw. obsługi prawnej świadczonej na zasadach określonych w ustawach o radcach prawnych, Prawie o adwokaturze lub w ustawie o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej spełnia bezsprzecznie kryterium tożsamości przedmiotowej.

Wartość zamówień udzielanych z zakresu obsługi prawnej powinna zostać zsumowana obejmując zarówno wynagrodzenie wypłacane z tytułu np. sporządzania opinii, czy udzielania porad prawnych w trakcie codziennych dyżurów, ale również jako koszty zastępstwa procesowego bez względu na wynik rozprawy.

Podział zamówienia na części

W przypadku gdy mamy do czynienia z jednym zamówieniem, powstaje problem dopuszczalności jego podziału na części. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy p.z.p. zabroniony jest podział zamówienia na części w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy. Zakresem powyższej regulacji objęte są zarówno czynności zamawiającego mające na celu uniknięcie stosowania przepisów ustawy w ogóle, jak również czynności zmierzające do uniknięcia stosowania niektórych procedur bądź wymogów wynikających z ustawy p.z.p.

W pierwszym przypadku chodzi o podział, którego wynikiem jest udzielenie zamówienia bez stosowania przepisów ustawy p.z.p., np. podział jednego zamówienia na dwie części, o wartości szacunkowej poniżej 14 000 euro każda (wyłączenie stosowania ustawy z art. 4 pkt 8 ustawy p.z.p.). Natomiast w drugim przypadku chodzi o podział, którego wynikiem jest obniżenie wartości szacunkowej poszczególnych części zamówienia w taki sposób, aby nie przekraczały one kwoty, z którą ustawa p.z.p. wiąże obowiązek stosowania określonej procedury lub określonego wymogu formalnego.

Z powyższego wynika, że nie będzie stanowił naruszenia przepisów ustawy p.z.p. podział zamówienia, kiedy postępowanie dla każdej z części będzie prowadzone z zachowaniem wymogów ustawowych przewidzianych dla całości zamówienia. Jednakże zamawiający powinien pamiętać, na co szczególną uwagę zwraca Urząd Zamówień Publicznych. A mianowicie, iż u podstaw takiego podziału powinny leżeć względy organizacyjne, techniczne, celowościowe itp.

Ograniczenia w zakresie stosowania procedur p.z.p.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych do postępowań o udzielenie zamówień, których przedmiotem są usługi o charakterze niepriorytetowym, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 2a i 2b, nie stosuje się przepisów ustawy dotyczących terminów składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub terminów składania ofert, obowiązku żądania wadium, obowiązku żądania dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, zakazu ustalania kryteriów oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy oraz przesłanek wyboru trybu negocjacji z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnego oraz licytacji elektronicznej. Ustawodawca powyższe złagodzenie reżimu zasad stosowania przepisów ustawy p.z.p. przewidział między innymi dla usług prawnych.

Jeżeli przedmiotem zamówienia są usługi prawne polegające na wykonywaniu zastępstwa procesowego przed sądami, trybunałami, innymi organami orzekającymi lub dotyczące doradztwa prawnego w zakresie zastępstwa procesowego, a także jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw albo interesów Skarbu Państwa, nie stosuje się przepisów ustawy dotyczących przesłanek wyboru trybu negocjacji bez ogłoszenia oraz przesłanek wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki - patrz art. 5 ust. 1b ustawy p.z.p.

Powyższe zasady dotyczą sytuacji gdy wartość zamawianych usług prawnych (CPV - 79100000-5) w okresie styczeń - grudzień przekraczają równowartość 14 000 euro.

W przypadku przeciwnym zastosowanie znajduje art. 4 pkt. 8 ustawy p.z.p., co umożliwia zamawiającemu dowolne kształtowanie zasad wyboru wykonawców zamawianych usług prawnych np. poprzez zawarcie odrębnych umów na obsługę prawną i zastępstwo procesowe. Również forma zmian do umowy nie podlega w takim przypadku reżimom określonym w ustawie p.z.p., co oznacza, że zamawiający może wprowadzać do umowy zmiany, które strony umowy zaakceptują i potwierdzą swoją wolę w formie stosownego aneksu. Wprowadzane zmiany mogą dotyczyć wszystkich elementów umowy - w tym również zmian bądź waloryzacji wynagrodzenia.

Marek Okniński