Ograniczenie budżetu i unieważnienie przetargu

Zgodnie z normą wyrażoną w art. 93 ust. 1 pkt. 6 ustawy Prawo zamówień publicznych zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego jeżeli wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć. Aby dobrze zrozumieć przesłankę zawartą w tym artykule, należy odpowiedzieć sobie na pytanie, co rozumiemy pod pojęciami "istotna zmiana okoliczności" oraz "interes publiczny".

Interes publiczny

Interes publiczny nie może być utożsamiany z interesem zamawiającego. Przez "interes publiczny" należy rozumieć korzyści uzyskane w wyniku realizacji przedsięwzięć służących ogółowi w zakresie zadań ciążących na administracji rządowej i samorządowej, realizowanych w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych w sprawach np. zdrowia, oświaty, kultury, porządku publicznego i innych (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 12 marca 1997 r., sygnatura akt W. 8/97).

Ustalenie, co się kryje pod pojęciem "interes publiczny", może nasuwać trudności. Zawsze wymaga ono pewnej wiedzy, poznania określonych zjawisk, a nawet prognozy na przyszłość. Wynika stąd potrzeba wyważenia różnych punktów widzenia, aby dokonać prawidłowego ustalenia. Ocena, czy to ustalenie jest prawidłowe, podlega kontroli sprawowanej przez powołane instytucje kontroli, łącznie z kontrolą sądową E. Ochendowski, Prawo administracyjne, część ogólna, Toruń 1998, s. 182-184).

W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku zamawiający ma obowiązek wskazać, o jaki interes publiczny chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień wykonawców. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli (wyrok SN z 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, OSNC 1994/9/181). Również pojęcie "istotna zmiana okoliczności" musi odnosić się do sytuacji, w której zaszły takie zdarzenia, które uniemożliwiają bądź w zna¬cznym stopniu utrudniają kontynuowanie podjętych decyzji oraz realizację przyjętych zamierzeń. Nie może stanowić istotnej zmiany okoliczności zdarzenie przejściowe, przewidywalne, nie wywierające znaczącego skutku.

Obowiązek zamawiającego

W związku z tym, to zamawiający musi wykazać przed zastosowaniem art. 93 ust. 1 pkt. 6 ustawy Prawo zamówień publicznych, że zmiana okoliczności rzeczywiście wystąpiła, a nie powstała jedynie możliwość jej wystąpienia. Przykładowo, konieczne jest wykazanie, że zamawiający wskutek kryzysu ekonomicznego ma mniejsze wpływy niż zakładane w budżecie jednostki, w związku z czym konieczne jest zrezygnowanie z danej grupy zakupów.

Jednocześnie wskazać należy przykładowo na stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie wyrażone w wyroku z 1 grudnia 2003 r. sygn. akt V Ca 2224/03, w którym stwierdzono, że "istotna zmiana okoliczności to kategoria obiektywna, ściśle powiązana z przedmiotem i terminem wykonania zadania objętego postępowaniem o zamówienie publiczne, która w określonych warunkach powoduje, iż dalsze kontynuowanie postępowania przetargowego narusza interes publiczny, któremu miało służyć to postępowanie".

Zamawiający ma obowiązek wskazać, o jaki interes publiczny chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień wykonawców

Katarzyna Pazdyka