Prawidłowe wniesienie wadium leży w interesie stron

W dużych przetargach instytucje publiczne mają obowiązek żądania wadium, a zgodnie z ustawą – Prawo zamówień publicznych, wymagania i informacje dotyczące wadium powinny być zawarte w ogłoszeniu o s.i.w.z. Kwestia wadium jest częstym przedmiotem postępowań przed Krajową Izbą Odwoławczą. Wynika to z faktu, że przepisy regulujące to zabezpieczenie są bardzo rygorystyczne, przez co często zdarzają się uchybienia w tym zakresie. Przykładem głośnego sporu może być sprawa przetargu na II linię metra w Warszawie. Jednym z zarzutów stawianych wobec zwycięskiego konsorcjum jest fakt, że konsorcjum wpłaciło wadium do podmiotu, który nie jest zamawiającym (w tym wypadku do ZTM, zamiast do Metra Warszawskiego). Lada chwila doczekamy się rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Prawidłowe wniesienie wadium leży w interesie zarówno zamawiającego, jak i wykonawcy. Partner prywatny powinien każdorazowo dokładnie przeanalizować zapisy s.i.w.z. oraz przepisy art. 45–46 ustawy p.z.p. Trzeba też pamiętać, że wadium nie należy do dokumentów, które podlegają uzupełnieniu w trakcie postępowania przetargowego, zatem nie można na późniejszym etapie uzupełnić nieprawidłowo wystawionej gwarancji bankowej. Najczęstszymi błędami popełnianymi przez wykonawców przy wnoszeniu wadium bezgotówkowego są: nieprawidłowe określenie terminu obowiązywania gwarancji oraz niewłaściwe określenie przyczyn zapłaty przez gwaranta.

Wadium wniesione w formie innej niż pieniądz musi obejmować cały okres związania ofertą. Jeżeli więc na gwarancji wskazano, że wygasa ona w terminie wcześniejszym niż termin związania ofertą – w takim wypadku wykonawca powinien zostać wykluczony z postępowania. W gwarancjach spotyka się czasem zapis, że zobowiązanie z tytułu gwarancji wygasa, jeżeli zamawiający nie zgłosi gwarantowi żądania zapłaty najpóźniej w ostatnim dniu terminu jej obowiązywania (np. do godz. 16.00). W takim wypadku, jeżeli termin związania ofertą upływa w tym samym dniu co termin ważności wadium, oznacza to, że wadium nie zabezpiecza całego okresu związania ofertą. Zgodnie z zasadami prawa cywilnego, termin związania ofertą kończy się bowiem z upływem godz. 24.00 w ostatnim dniu – podczas gdy w omawianym przypadku wadium obowiązuje jedynie do godz. 16.00 (por. wyrok KIO z 12 września 2008 r., sygn. akt KIO/UZP 901/08).

Innym przykładem wykluczenia wykonawcy z uwagi na błędny dokument gwarancji jest niewymienienie w niej wszystkich przesłanek zatrzymania wadium przez zamawiającego (przesłanek zapłaty przez gwaranta). Wykonawcy często zapominają o nowej regule, zgodnie z którą zamawiający zatrzymuje wadium, jeżeli wykonawca nie uzupełnił dokumentów przetargowych, chyba że udowodni, iż wynika to z przyczyn nieleżących po jego stronie.