Unieważnienie przetargu a interes publiczny

Krajowa Izba Odwoławcza 8 kwietnia 2009 r. wydała wyrok (sprawa o sygn. KIO/UZP 262/08), w którym podniesiona została kwestia unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ze względu na brak interesu publicznego w udzieleniu tego zamówienia. Sprawa dotyczyła postępowania na wykonanie usługi autobusowego transportu publicznego. Zamawiający należący do sektora samorządowego zamierzał uruchomić trzy dodatkowe linie komunikacji miejskiej. W trakcie postępowania (po otwarciu ofert) do zamawiającego wpłynął wniosek prezydenta miasta o wydłużenie jednej z tras oraz o zwiększenie na tej trasie częstotliwości przewozów. Wniosek był odpowiedzią na postulaty mieszkańców, wywołane wzmożonym rozwojem inwestycyjnym terenu oraz budową nowego osiedla. Z uwagi na fakt, iż zamawiający nie podzielił postępowania na części i nie mógł przez to unieważnić postępowania tylko w zakresie jednej linii, postanowił unieważnić całe postępowanie oraz ogłosić nowy przetarg na rozszerzoną usługę komunikacyjną. Za podstawę unieważnienia przyjęto przesłankę, zgodnie z którą postępowanie podlega unieważnieniu, jeżeli wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

Od decyzji zamawiającego odwołał się zwycięski wykonawca, żądając unieważnienia czynności unieważnienia przetargu. Wykonawca argumentował, że zamawiający ma prawo rozszerzenia zakresu obecnego zamówienia w zakresie wydłużenia linii autobusowej oraz częstotliwości przewozów. KIO częściowo przyznała rację wykonawcy. Uznano, że interes publiczny to interes ogółu, np. grupy mieszkańców charakteryzujących się wspólną cechą, w tym przypadku potrzebą dojazdu do miejsca pracy. W interesie mieszkańców nie leży zlikwidowanie danej linii komunikacyjnej, a wręcz przeciwnie – jej rozszerzenie. Zatem zamawiający, realizując zadanie własne samorządu terytorialnego w zakresie zaspokajania potrzeb komunikacyjnych, powinien zadbać o dodatkowe zamówienie w omawianym zakresie (np. ogłoszenie dodatkowego przetargu na nową linię).

Zdaniem KIO nie zaszła przesłanka unieważnienia toczącego się już postępowania, mimo że jego zakres nie wyczerpuje w pełni potrzeb społeczności. Zamawiający mógłby unieważnić przetarg, gdyby okazało się na przykład, że w danym miejscu jeżdżą autobusowe pustostany (efekt zmotoryzowania mieszkańców), ale nie w sytuacji odwrotnej. Ponadto KIO uznała, że nie zaszła druga przesłanka unieważnienia – nieprzewidywalność zmiany okoliczności w chwili wszczęcia przetargu. Zamawiający – realizując zadania samorządu terytorialnego – powinien bowiem samodzielnie ocenić zapotrzebowanie na usługi transportu zbiorowego w danym rejonie, biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności (np. realizowane w okolicy inwestycje budowlane). Wniosek prezydenta miasta w sprawie rozszerzenia zakresu usług zgłoszony dopiero w trakcie postępowania nie zmienia faktu, że zakres ten można było wcześniej przewidzieć. KIO nie zgodziła się jednak z możliwością rozszerzenia zakresu zamówienia po wyborze oferty, gdyż naruszałoby to zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. W ostateczności KIO nakazała doprowadzenie dotychczasowego postępowania do końca i w miarę potrzeby ogłoszenie nowego postępowania na dodatkowy tabor.