Tylko niektóre zamówienia nie podlegają ustawie

Urząd Zamówień Publicznych (UZP) wydał opinię dotyczącą regulacji prawnych dotyczących usług w zakresie badań naukowych, prac rozwojowych oraz świadczenia usług badawczych. Jak podkreślono, przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych nie stosuje się do zamówień, których przedmiotem są usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych, które nie są w całości opłacane przez zamawiającego lub których rezultaty nie stanowią wyłącznie jego własności.

Zgodnie z nowym brzmieniem przepisów ustawy procedury udzielania zamówień publicznych znajdą zatem zastosowanie tylko do tych zamówień na usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenia usług badawczych, które jednocześnie: służą wyłącznie zamawiającemu na użytek jego własnej działalności i są w całości przez niego opłacane.

Ta interpretacja przedmiotowego wyłączenia została potwierdzona przez służby Komisji Europejskiej, Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego i Usług, Dyrektoriatu ds. Polityki Zamówień, do których Urząd zwrócił się z prośbą o opinię w związku z wątpliwościami interpretacyjnymi.

Przepisom ustawy - Prawo zamówień publicznych nadano nowe brzmienie, aby implementować regulacje unijnej Dyrektywy 2004/18/WE. Stąd interpretacja ustawowych unormowań powinna być dokonana w oparciu o przepisy wspólnotowe. A z tych wynika, że wspomnianą już dyrektywą nie są objęte zamówienia publiczne na usługi badawcze i rozwojowe inne niż te, z których korzyści przypadają wyłącznie instytucji zamawiającej dla użytku zgodnego z jej działalnością. Pod warunkiem jednak, że usługi te są w całości opłacane przez instytucję zamawiającą. Ponadto z treści preambuły wspomnianej dyrektywy wynika, że spod jej regulacji powinny być wyłączone usługi badawcze i rozwojowe, w których zaangażowane będą środki także inne niż zamawiającego lub których rezultat prac ma służyć również innym podmiotom dla użytku zgodnego z ich działalnością.

Odnosząc się do przesłanki opłacania zamówienia, UZP wskazał, że opłacenie usług w zakresie badań naukowych, prac rozwojowych oraz usług badawczych w całości przez zamawiającego oznacza, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty całości wynagrodzenia należnego wykonawcy jest jeden podmiot - zamawiający. Tak więc zamawiający może opłacać dane zamówienie zarówno ze środków własnych, jak i ze środków pozyskanych w związku z uzyskaniem kredytu, dotacji, środków pochodzących z Unii Europejskiej.

Celem omawianych regulacji było wyłączenie z procedur udzielania zamówień publicznych na usługi badawczo-rozwojowe zamówień mających nieść korzyści społeczeństwu jako całości. Chodzi o przypadki, w których korzyści z usług w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych finansowanych z budżetu przypadają instytucjom badawczym, uniwersytetom, a nawet prywatnym przedsiębiorstwom. Przesłanka ta zostanie zatem spełniona, jeśli rezultaty zlecanych badań naukowych, prac rozwojowych oraz świadczenia usług badawczych nie służą wyłącznie zamawiającemu tzn. w celu prowadzenia jego własnej działalności, tym samym prawa własności intelektualnej (prawa autorskie, prawa własności przemysłowej dotyczące m.in. wynalazków, wzorów użytkowych i wzorów przemysłowych) do wyników badań lub prac rozwojowych przysługują nie tylko zamawiającemu, ale również innym podmiotom.

W konkluzji UZP podkreśla, że ustawa - Prawo zamówień publicznych wyłącza z zakresu obowiązywania jedynie zamówienia na usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych. Natomiast zakup sprzętu, aparatury czy też innych materiałów koniecznych do wykonania danego typu badań jest dostawą i jako taki podlega ustawie - Prawo zamówień publicznych.

Wyłączenie zamówień, których przedmiotem są usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych ma miejsce w sytuacji, gdy rezultaty tych usług nie stanowią wyłącznie własności zamawiającego, lub wtedy, gdy usługi te nie są w całości opłacane przez zamawiającego.

Rezultaty usług w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenia usług badawczych nie będą stanowić wyłącznie własności zamawiającego w sytuacji, gdy nie służą wyłącznie zamawiającemu, tzn. w celu prowadzenia jego własnej działalności, ale w swoim podstawowym założeniu mają służyć także innym podmiotom.

W opinii opracowanej przez Urząd Zamówień Publicznych zwrócono uwagę, że wszelkiego rodzaju wyłączenia przewidziane w dyrektywie, jak również w ustawie, powinny być interpretowane ściśle i zawężająco. Ponadto z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wynika, że ciężar dowodu zaistnienia okoliczności uzasadniających odstępstwo spoczywa na stronie, która z tych okoliczności wywodzi skutki prawne. W związku z tym skorzystanie z możliwości wyłączenia zamówień na usługi badawczo-rozwojowe spod procedur zamówień publicznych możliwe będzie po spełnieniu warunków określonych w ustawie - Prawo zamówień publicznych, których zaistnienie zamawiający musi być w stanie wykazać.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 4 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 223, poz. 1655 z późn. zm.).

Opinia Urzędu Zamówień Publicznych - Wyłączenie stosowania ustawy - Prawo zamówień publicznych w przypadku usług w zakresie badań naukowych, prac rozwojowych oraz świadczenia usług badawczych (www.uzp.pl).