Nie tylko cena zadecyduje o zakupie pojazdu przez jednostki administracji publicznej

Obowiązuje już (25 maja) rozporządzanie prezesa Rady Ministrów w sprawie innych niż cena obowiązkowych kryteriów oceny ofert w odniesieniu do niektórych rodzajów zamówień publicznych. Zgodnie z nowymi przepisami podmioty publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego, będą zobowiązane do stosowania innych obok ceny obowiązkowych kryteriów oceny ofert w odniesieniu do zamówień publicznych na zakup pojazdów samochodowych.

Nowe przepisy stanowią implementację dyrektywy unijnej, która przewiduje obowiązek uwzględniania przy zakupie pojazdów samochodowych czynnika energetycznego i oddziaływania na środowisko. Ma ona również na celu promowanie i pobudzanie rynku pojazdów o mniejszej uciążliwości dla środowiska i efektywniejszych energetycznie. Jej celem jest również zwiększanie udziału sektora transportowego w realizacji polityki dotyczącej środowiska, klimatu i energii.

Rozporządzenie będzie obowiązywało przy zakupie pojazdów ujętych w kategorii M i N, załącznika nr 1 do rozporządzenia ministra infrastruktury z 24 października 2005 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep, niebędących pojazdami specjalnymi (Dz.U. nr 238, poz. 2010, z późn. zm.).

Nowe przepisy będą miały zastosowanie nie tylko do zakupu samochodów osobowych. Zgodne z rozporządzeniem wyższe wymagania środowiskowe będą musiały spełniać pojazdy wykorzystywane w komunikacji miejskiej, pojazdy dostawcze czy autobusy przeznaczone na dowóz dzieci do szkoły. Ponadto zgodnie z rozporządzeniem jednostki publiczne będą zobowiązane do stosowania nowych przepisów organizując przetargi na zakup innych pojazdów określonych we wskazanym poniżej załączniku do rozporządzenia ministra infrastruktury. Chodzi o pojazdy określone kategorią M i N (patrz ramka).

Stosowanie kryteriów oceny ofert określonych w rozporządzeniu nie będzie obowiązkowe w przypadku, gdy w specyfikacji istotnych warunków zamówienia zamawiający określi wymogi techniczne pojazdu dotyczące czynnika energetycznego i oddziaływania na środowisko. Kryteriami wskazanymi w dyrektywie i wprowadzonymi do rozporządzenia, które zamawiający będzie musiał uwzględniać dodatkowo poza ceną, są czynnik energetyczny i oddziaływania na środowisko podczas cyklu użytkowania pojazdu, którymi są co najmniej:

● zużycie energii,

● emisja dwutlenku węgla,

● emisje tlenków azotu, węglowodorów i cząstek stałych.

Kryteria oceny ofert wyrażają się natomiast w postaci progowej lub kosztowej. Pierwsza to wielkości zużycia energii oraz emisji dwutlenku węgla i zanieczyszczeń. Alternatywnie dopuszczalne jest również ustalenie wartości pieniężnej odzwierciedlającej koszty zużycia energii oraz koszty emisji dwutlenku węgla i zanieczyszczeń podczas cyklu użytkowania pojazdu samochodowego, obliczonej zgodnie z metodologią określoną w rozporządzeniu.

W przypadku oceny oferty przy pomocy wielkości zużycia energii zamawiający musi wziąć pod uwagę w szczególności:

● wielkość zużywanej energii, zmierzoną według procedury ustalonej dla celów badań homologacyjnych, a w przypadku pojazdów nieobjętych tą procedurą - określoną według innej metody pomiaru zużycia paliwa lub zużycia energii elektrycznej, zapewniającej porównywalność ofert;

● wielkość emisji dwutlenku węgla, zmierzoną według procedury ustalonej dla celów badań homologacyjnych, a w przypadku pojazdów nieobjętych tą procedurą - określoną według innej metody pomiaru emisji, zapewniającej porównywalność ofert;

● wyrażone łącznie lub oddzielnie wielkości emisji tlenków azotu, cząstek stałych oraz węglowodorów (niemetanowych albo ich sumy), zmierzone według procedury ustalonej dla celów badań homologacyjnych, zapewniającej porównywalność ofert.

Zamawiający, decydując o wyborze wersji progowej lub kosztowej rozstrzyga, w jaki sposób będzie oceniał oferty. Tym samym wskazuje informacje, które mają być przedstawione w ofercie. Należy również podkreślić, że wartość przebiegu pojazdu występuje tylko przy stosowaniu metody kosztowej i decyduje o niej zamawiający (zależnie od tego, jak długo zamierza eksploatować dany pojazd). Jeśli nie chce sam podejmować tej decyzji, to do obliczeń przyjmuje standardowy zakładany przebieg dla danej kategorii pojazdu określony w załączniku do rozporządzenia.

W ocenie resortu infrastruktury uwzględnienie przebiegu pojazdu pozwoli na oszacowanie kosztów zużycia paliwa i kosztów zewnętrznych wywołanych emisjami dwutlenku węgla i zanieczyszczeń w trakcie całej przyszłej eksploatacji pojazdu. Porównanie tych kosztów do samej ceny pojazdu może uświadomić zamawiającemu wagę wskazanych składników związanych z zakupem i eksploatacją danego pojazdu. Co jednocześnie przy różnicach w zużyciu energii i emisjach w trakcie całego użytkowania pojazdu (przebiegu) może mieć większy wpływ na wybór oferty niż cena pojazdu.

Rozporządzenie nie określa też przedziału wartości procentowej proponowanych kryteriów obowiązkowych w stosunku do ceny pojazdu. W ocenie niektórych ekspertów brak takiego rozwiązania może prowadzić do celowego zaniżania wartości procentowych kryteriów i tym samym znikomego wpływu na wybór ekologicznego pojazdu. Z kolei określenie zbyt wysokich wartości procentowych obowiązkowych kryteriów w stosunku do ceny może ograniczyć konkurencyjność na rynku pojazdów, wpłynąć na mniejszą liczbę oferentów i na cenę.

Tymczasem zarówno dyrektywa, a w ślad za nią rozporządzenie, celowo nie wprowadza ani nie sugeruje wartości (przedziału) procentowej kryteriów, pozostawiając to do decyzji zamawiającego w zależności od jego podejścia do ochrony środowiska i oszczędności energii.

W założeniu nowe przepisy mają przełożyć się na obniżenie kosztów eksploatacyjnych pojazdów używanych przez podmioty publiczne. Dodatkowo przy zakupie środków transportowych podmioty stosujące procedurę zamówień publicznych będą zobowiązane do uwzględniania parametrów energetycznych i emisyjne nowych pojazdów. W ocenie resortu infrastruktury wprowadzenie tych kryteriów dla porównania zgłoszonych ofert, w szczególności przy zastosowaniu wartości pieniężnych (kwot) odzwierciedlających koszty zużycia energii i emisji podczas założonego cyklu użytkowania pojazdu poprawi gospodarność i przejrzystość w zakresie kosztów eksploatacji pojazdów. Dodatkowo przy zakupie pojazdu brana będzie pod uwagę nie tylko sama jego cena, lecz także koszty wynikające ze zużycia energii i emisji substancji w trakcie jego eksploatacji. W praktyce bowiem różnice w zużyciu energii i emisji, a co za tym idzie również i wydatków pomiędzy oferowanymi pojazdami są często znacznie większe niż różnice cen samych pojazdów. W konsekwencji przy sumarycznym zestawieniu kosztów zakupu i eksploatacji pojazdu to drugie mogą mieć decydujące znaczenie przy wyborze określonej oferty.

● kategorii M1: pojazdów zaprojektowanych i wykonane do przewozu osób mających nie więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy;

● kategorii M2: pojazdów zaprojektowanych i wykonanych do przewozu osób mających więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy i mających maksymalną masę nieprzekraczającą 5 ton;

● kategorii M3: pojazdów zaprojektowanych i wykonanych do przewozu osób mających więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy i mających maksymalną masę przekraczającą 5 ton.

● kategorii N1: pojazdów zaprojektowanych i wykonanych do przewozu ładunków mających maksymalną masę nieprzekraczającą 3,5 tony;

● kategorii N2: pojazdów zaprojektowanych i wykonanych do przewozu ładunków mających maksymalną masę przekraczającą 3,5 tony, ale nieprzekraczających 12 ton;

● kategorii N3: pojazdow zaprojektowanych i wykonanych do przewozu ładunków mających maksymalną masę przekraczającą 12 ton.

@RY1@i02/2011/100/i02.2011.100.207.003a.101.jpg@RY2@

Przebiegi podczas całego cyklu użytkowania

Hanna Wesołowska

dgp@infor.pl

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.).

Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 10 maja 2011 r. w sprawie innych niż cena obowiązkowych kryteriów oceny ofert w odniesieniu do niektórych rodzajów zamówień publicznych (Dz.U. nr 96, poz. 559).