Urzędnik sprawdzi firmę pomagającą wykonawcy

Od nowelizacji prawa zamówień publicznych z 2009 r. przedsiębiorca podczas przetargu może powołać się bez przeszkód na cudze doświadczenie i potencjał: kadrowy, techniczny i finansowy. Posługiwanie się przez wykonawców cudzymi zasobami wzbudza jednak wiele kontrowersji, ponieważ dokładnie nie wiadomo, co przy tego typu współpracy zamawiający ma prawo sprawdzić, a czego nie.

Zamawiający na pewno bez przeszkód może sprawdzić samego wykonawcę. Natomiast nie może w pełni sprawdzić firmy, która przekazuje mu np. swoje doświadczenie. Ilustruje to najlepiej przykład związany z funkcjonowaniem czarnej listy wykonawców w zamówieniach publicznych.

Co do zasady nierzetelna firma, która wyrządziła szkodę przy wykonywaniu zamówień publicznych, przez trzy lata nie może się ubiegać o publiczne kontrakty. Jeśli zapadł w jej sprawie prawomocny wyrok potwierdzający wyrządzenie szkody przy realizacji zamówienia publicznego i jest ona na czarnej liście Urzędu Zamówień Publicznych, to nie ma prawa walczyć o kontrakt publiczny. Zamawiający ma obowiązek wykluczyć ją z przetargu.

Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, by nierzetelna firma wykluczona z rynku zamówień mogła powołać firmę krzak, która w jej imieniu będzie się ubiegać o zlecenie. Taka firma może także udostępnić swoje zasoby innemu podmiotowi startującemu w przetargu. Jeśli zamawiający nie wprowadzi zakazu powierzenia całości zamówienia podwykonawcom, taka firma może także w całości wykonać zamówienie nawet jako podwykonawca.

W praktyce pojawiły się też wątpliwości, czy zamawiający może żądać od wykonawcy dokumentów dotyczących firmy, która wypożycza mu do przetargu zasób kadrowy. Chodzi na przykład o zaświadczenia z urzędu skarbowego, z ZUS czy informację Krajowego Rejestru Karnego. Zgodnie z opinią prawną Urzędu Zamówień Publicznych istnieje możliwość żądania od wykonawcy dokumentów dotyczących firm udostępniających wykonawcy zasób osobowy. Dotyczy to jednak wyłącznie tych przypadków, gdy wypożyczone osoby pozostają w dyspozycji firm udostępniających zasób, a nie w dyspozycji samego wykonawcy (dysponowanie pośrednie), oraz gdy firmy udostępniające będą uczestniczyć w wykonaniu zamówienia.

Zgodnie z rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane, zamawiający może żądać od wykonawcy przedstawienia dokumentów dotyczących podmiotów trzecich, na których zasobach polega wykonawca, gdy podmioty te będą brały udział w realizacji części zamówienia. Zatem zamawiający może żądać od wykonawcy tych dokumentów, gdy łącznie będą spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze wymagane jest, aby wykonawca, wykazując spełnianie warunków udziału w postępowaniu, polegał na zasobach innych podmiotów. Po drugie konieczne jest też, aby podmioty te brały udział w realizacji części zamówienia. W praktyce udział w realizacji części zamówienia będzie dotyczył przede wszystkim podwykonawstwa.

Dysponowanie pośrednie polega na tym, że wykonawca powołuje się na osoby zdolne do wykonania zamówienia należące do innych podmiotów, tj. podmiotów, które dysponują takimi osobami. O przypadkach pośredniego dysponowania osobami zdolnymi do wykonania zamówienia rozstrzyga więź prawna istniejąca pomiędzy wykonawcą a podmiotem trzecim. W takich przypadkach tytułem prawnym do powołania się przez wykonawcę na dysponowanie osobami zdolnymi do wykonania zamówienia jest stosowne zobowiązanie podmiotu trzeciego do udostępnienia tych osób.

Przepisy prawa zamówień publicznych nie zastrzegają żadnych szczególnych wymogów prawnych co do charakteru takiego zobowiązania. Może to być w praktyce umowa przedwstępna, umowa o podwykonawstwo, umowa o współpracy, porozumienie pomiędzy pracodawcami o delegowaniu pracowników w celu wykonywania pracy u wykonawcy. Przykładem pośredniego dysponowania osobami zdolnymi do wykonania zamówienia jest m.in. delegowanie pracowników podmiotu trzeciego do wykonawcy na czas realizacji zamówienia w celu wykonywania pracy związanej z wykonaniem tego zamówienia. Chodzić może też o taką sytuację, gdy podmiot trzeci dysponujący osobami zdolnymi do wykonania zamówienia będzie podwykonawcą wykonawcy, a osoby te będą brały udział w wykonaniu zamówienia.

Jeśli tytułem prawnym do powołania się przez wykonawcę na dysponowanie osobami zdolnymi do wykonania zamówienia jest stosunek prawny istniejący bezpośrednio pomiędzy wykonawcą a osobami, na dysponowanie którymi wykonawca się powołuje, to mamy do czynienia z dysponowaniem bezpośrednim. Nie ma znaczenia charakter prawny takiego stosunku, tj. czy chodzi o umowę o pracę, umowę o świadczenie usług, umowę przedwstępną czy samozatrudnienie.

Ewa Ivanova

ewa.ivanova@infor.pl

Ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 nr 113, poz. 759)

Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 30 grudnia 2009 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz.U. nr 226, poz. 1817)

Opracowano na podstawie opinii prawnej UZP dostępnej na stronie www.uzp.gov.pl