Wadium musi być ważne przez cały okres związania ofertą

Wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego ma zabezpieczać interesy zamawiającego od momentu upływu terminu składania ofert do dnia zawarcia umowy. Przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych (p.z.p.) bezwzględnie wymagają, aby oferta była zabezpieczona wadium przez cały okres związania ofertą.

Udział w postępowaniu wykonawców, których oferty nie są zabezpieczone wadium przez cały okres związania ofertą, jest niezgodny z ustawą Prawo zamówień publicznych. W związku z tym wykonawca, który wniesie wadium na okres nieobejmujący terminu związania ofertą, musi liczyć się z wykluczeniem z udziału w postępowaniu o zamówienie publiczne na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 2 p.z.p. Podnoszenie argumentacji, że wykonawca może w przypadku przedłużania się procesu rozstrzygnięcia postępowania przedłużyć termin obowiązywania wadium do pełnego okresu związania ofertą nie znajduje podstaw w obowiązującym stanie prawnym.

Wykonawcy wraz ze składaną ofertą zobowiązani są również wnieść wadium na pełen okres, jaki przewidują zapisy specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Wykonawca jest związany ofertą do upływu terminu określonego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, jednak nie dłużej niż:

● 30 dni - jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych,

● 90 dni - jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 mln euro, a dla dostaw lub usług 10 mln euro,

● 60 dni - jeżeli wartość zamówienia jest inna niż określona w pkt 1 i 2 powyżej.

Wykonawca samodzielnie lub na wniosek zamawiającego może przedłużyć termin związania ofertą, z tym że zamawiający może tylko raz, co najmniej na trzy dni przed upływem terminu związania ofertą, zwrócić się do wykonawców o wyrażenie zgody na przedłużenie tego terminu o oznaczony okres, nie dłuższy jednak niż 60 dni.

Zgodnie z art. 85 ust. 4 zd. 1 p.z.p. przedłużenie terminu związania ofertą jest dopuszczalne tylko z jednoczesnym przedłużeniem okresu ważności wadium albo, jeżeli nie jest to możliwe, z wniesieniem nowego wadium na przedłużony okres związania ofertą.

Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z 1 lutego 2012 r., sygn. akt KIO 140/12, KIO 142/12, stwierdziła, że "w momencie składania oświadczenia o przedłużeniu terminu związania ofertą zamawiający powinien posiadać wiedzę na temat ważności zabezpieczenia wadialnego wykonawcy na pełny okres związania ofertą".

Oznacza to, że wykonawca wraz z informacją o przedłużeniu terminu związania ofertą powinien przesłać do zamawiającego stosowny dokument potwierdzający przedłużenie ważności wadium.

Natomiast w sytuacji gdy wykonawca przestaje być związany swoją ofertą, to w okresie tym nie mogą powstawać roszczenia zamawiającego dające podstawę do zatrzymania wadium, dlatego nie ma konieczności utrzymywania wadium po okresie związania ofertą. Podobnie skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej stwierdził w wyroku z 1 września 2010 r. sygn. akt: KIO 1782/10,. w którym uzasadniano, że przepis art. 24 ust. 2 pkt 2 p.z.p. jednoznacznie wskazuje, iż wadium jest nierozerwalnie związane z okresem związania ofertą. Celem wadium jest zabezpieczenie zapłaty określonej sumy (przez wykonawcę na rzecz zamawiającego) przez cały okres związania ofertą. W związku więc z rolą, jaką odgrywa wadium, musi być ważne przez cały okres związania ofertą. Istnieje więc związek funkcjonalny pomiędzy terminem związania ofertą a wadium. W związku z tym, wadium nie może funkcjonować samo w sobie, gdyż stanowi zabezpieczenie dla zamawiającego w okresie, gdy wykonawca jest związany ofertą. Jest to jedyny przewidziany ustawą cel istnienia wadium. Trudno znaleźć jakiekolwiek funkcjonalne uzasadnienie dla utrzymywania wadium po okresie związania ofertą. Skoro bowiem wykonawca przestaje być związany swoją ofertą, to w okresie tym nie mogą powstać roszczenia zamawiającego, dające podstawę do zatrzymania wadium.

Jednocześnie należy zauważyć, że doprecyzowując wymogi dotyczące wadium, zamawiający może w specyfikacji istotnych warunków zamówienia określić termin, w jakim musi być zgłoszone żądanie wypłaty kwoty wynikającej z gwarancji. Musi to być termin, w którym zamawiający, działając bez zbędnej zwłoki, będzie mógł zrealizować swe uprawnienie, nawet jeśli zdarzenie stanowiące podstawę żądania wypłaty wadium zaistnieje w ostatnim dniu ważności gwarancji.

Katarzyna Pazdyka