Cena nie musi być jedynym kryterium

Zgodnie z opublikowanym przez Urząd Zamówień Publicznych sprawozdaniem z funkcjonowania systemu zamówień publicznych w Polsce w 2011 r. w 88 proc. zamówień nieprzekraczających progów unijnych dokonywano wyboru oferty najtańszej spośród wszystkich złożonych. W 91 proc. wszczętych postępowań o wartościach poniżej tych progów cena była jedynym kryterium wyboru oferty.

Tymczasem ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 ze zm.) przyznaje uprawnienie do wyboru oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, czyli takiej, która przedstawia najlepszy bilans ceny i innych i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu zamówienia. Pomimo takiej alternatywy zdecydowana większość zamówień udzielana jest na podstawie jednego kryterium - najniższej ceny. Na skutek tego zamawiający wielokrotnie dokonuje wyboru oferty nie w pełni odpowiadającej jego potrzebom.

Praktyka opierania się na cenie jako jedynej przesłance wyboru oferty bardzo często powodowana jest obawą i niedoświadczeniem w korzystaniu z innych kryteriów. Wielu wciąż traktuje cenę jako warunek jednoznaczny i łatwo weryfikowalny. A przecież zamawiający mają prawo dokonać wyboru również w oparciu o jakość, wartość techniczną, właściwości estetyczne i funkcjonalne, koszty użytkowania, okres gwarancji, termin dostarczenia lub realizacji, serwis, ciągłość dostaw itp. Dotyczy to każdego z trybów udzielenia zamówienia, z wyjątkiem zapytania o cenę i licytacji elektronicznej. Te ostatnie to tryby uproszczone, ich przedmiotem są zamówienia o ustalonych standardach i w ich przypadku kryterium ceny jest wystarczające.

Ostatnimi zmianami w regulacji systemu zamówień publicznych prawodawca zmodyfikował swoje podejście do oceny ofert, rozszerzając je o te pozacenowe. Przejawem owej zmiany jest rozporządzanie prezesa Rady Ministrów z 10 maja 2011 r. w sprawie innych niż cena obowiązkowych kryteriów oceny ofert w odniesieniu do niektórych rodzajów zamówień publicznych (Dz.U. z 2011 r. nr 96, poz. 559). Rozporządzenie dotyczy zamówień na niektóre pojazdy samochodowe i jako kryteria oceny przewiduje ilość zużywanej energii oraz wysokość emisji dwutlenku węgla i zanieczyszczeń: tlenków azotu, cząstek stałych oraz węglowodorów.

Obok opisu kryteriów i ich znaczenia przy ocenie oferty w specyfikacji istotnych warunków zamówienia należy podać sposób oceny ofert. Określa się go, ustalając zasady przyznawania punktacji złożonym ofertom. Reguły te dotyczą zarówno punktacji łącznej (na jej podstawie tworzony jest ranking ofert), jak i wartości punktowej oferty w ramach poszczególnych kryteriów. Ponadto wskazuje się niezbędne dokumenty potwierdzające spełnienie kryteriów.

Przesłanki oceny ofert nie mogą odnosić się do właściwości wykonawcy, a zwłaszcza jego wiarygodności ekonomicznej lub zawodowej. Nie należy też ustalać takich kryteriów jak doświadczenie i rzetelność w realizacji podobnych zamówień, posiadanie certyfikatów jakości, kwalifikacje personelu czy dostępność lokalizacyjna wykonawcy w stosunku do zamawiającego. Od zasady tej istnieje jednak wyjątek. Zakaz stosowania kryteriów dotyczących właściwości wykonawcy nie obejmuje zamówień na usługi o charakterze niepriorytetowym, czyli na przykład usług hotelarskich, restauracyjnych, prawniczych, transportowch, szkoleniowych czy doradztwa personalnego. W ich przypadku to doświadczenie wykonawcy, kwalifikacje personelu, którym dysponuje, oraz wiarygodność finansowa decydują często o jakości i rzetelności usługi. Wówczas ocena oferty może być dokonywana na podstawie kryteriów odnoszących się do właściwości wykonawcy.

@RY1@i02/2012/152/i02.2012.152.21500020c.802.jpg@RY2@

Kamila Grabowska, kierownik działu prawnego

Kamila Grabowska

kierownik działu prawnego