Cena ryczałtowa może zostać zmieniona

Ustalając wynagrodzenie ryczałtowe zamawiający nie musi przeprowadzać szczegółowej analizy kosztów realizacji przedmiotu zamówienia. W doktrynie przeważa pogląd, iż istotą ceny ryczałtowej jest ustalenie jej z góry a charakter okoliczności, z uwagi na które nie przewidziano wielkości lub kosztu prac, nie ma większego znaczenia.

W przypadku gdy zamawiający zdecyduje się na przyjęcie rozliczenia ryczałtowego ryzyko uwzględnienia wszystkich prac wymaganych dla realizacji całości przedmiotu zamówienia, zgodnie z opisem tego przedmiotu dokonanym przez zamawiającego, w formie dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót oraz przedmiarów, spoczywa na wykonawcy.

Decydując się na rozliczenie ryczałtowe zamawiający nie ma powodu analizowania poszczególnych pozycji kosztorysu i ich zgodności z przekazanym przedmiarem zakresu zamawianych robót budowlanych.

Biorąc to pod uwagę, zamawiający nie ma obowiązku żądania złożenia w ofercie kosztorysów ofertowych. Wynika to z istoty ceny ryczałtowej. Istotą ceny ryczałtowej jest ustalenie jej z góry, bez przeprowadzenia szczegółowej analizy kosztów przedmiotu zamówienia, przy czym charakter okoliczności, z uwagi na które nie przewidziano rozmiaru lub kosztów prac, nie ma większego znaczenia.

Zasadą jednak jest, że ryczałt nie może prowadzić do powstania rażącej straty po stronie wykonawcy. Według zasady wyrażonej w art. 632 par. 1 k.c., wykonawca nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Z kolei art. 632 par. 2 k.c. dopuszcza możliwość podwyższenia wynagrodzenia przez sąd w razie zmiany stosunków nie dającej się przewidzieć, ale tylko wtedy, gdy wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą. Przepis ten chroni wykonawcę przed poniesieniem straty, o ile jest rażąca, nie chroni natomiast przed utratą dochodu. Ogólna kondycja finansowa wykonawcy nie ma tu znaczenia, może być natomiast uwzględniona rażąca szkoda pozostająca w bezpośrednim związku przyczynowym z podjęciem się wykonania dzieła.

Nie można też utraty dochodu, szczególnie niewielkiego w relacji do całego wynagrodzenia, utożsamiać z "rażącą stratą" w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. (Wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 1998 r., sygn. akt III CKN 621/97).

Marek Okniński