Firma nie wygra przetargu, oszczędzając na pracowniku

Wielu wykonawców do realizacji publicznych inwestycji zatrudnia dzisiaj pracowników na umowy śmieciowe. Dzięki temu, że nie muszą płacić minimalnej pensji, mogą zaniżać ceny w przetargach. W efekcie firmy dbające o pracowników są eliminowane z rynku zamówień publicznych. Zwyczajnie nie są w stanie rywalizować z mającymi dużo niższe koszty przedsiębiorcami.

Wyrównanie szans

Zmianie tego stanu rzeczy ma służyć nowelizacja przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.), której projekt złożyli posłowie PO. Przygotowano w nim kilka nowych rozwiązań, które łącznie mają nie tylko poprawić sytuację pracowników, ale też urealnić ceny w przetargach, wesprzeć uczciwą konkurencję i poprawić sytuację przedsiębiorców realizujących umowy wieloletnie.

Pierwsza i najdalej idąca propozycja ma umożliwić zamawiającym wprowadzanie do specyfikacji przetargowych zapisów nakładających na przedsiębiorców obowiązek zatrudniania na podstawie umowy o pracę osób wykonujących czynności przy realizacji zamówienia. Co więcej, wymóg ten dotyczyłby nie tylko generalnych wykonawców (wówczas łatwo byłoby go obejść), lecz także podwykonawców. Pod jednym warunkiem - musiałoby to być uzasadnione charakterem zamówienia.

"Zgodnie z art. 22 par. 1¹ kodeksu pracy nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy. W związku z tym, jeżeli przedmiotem zamówienia publicznego są czynności, których wykonywanie odpowiada warunkom wykonywania pracy, to postawienie warunku zatrudnienia personelu na podstawie umowy o pracę jest w pełni uzasadnione. Obecna sytuacja, w której zamówienia publiczne są udzielane podmiotom omijającym nakaz z art. 22 par. 1¹ kodeksu pracy, jest demoralizująca" - napisano w uzasadnieniu projektu, którego głównymi autorami byli posłanka Maria Janyska oraz poseł Adam Szejnfeld. Prace nad nim rozpoczęły się już w sejmowej podkomisji.

- Zapoznając się z uzasadnieniem potrzeby tej zmiany, miałam wrażenie, że czytam naszą związkową argumentację - nie kryje zadowolenia Sylwia Szczepańska, ekspert Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność".

- Mamy do czynienia z kuriozalną sytuacją. Musimy wprowadzać do prawa zamówień przepisy, które pozwolą na egzekwowanie przestrzegania prawa pracy. Aparat publiczny nie sprawdza, czy wykonawcy przestrzegają przepisów o minimalnym wynagrodzeniu - dodaje.

Część ekspertów idzie jeszcze dalej i uważa, że urzędnicy wręcz wymuszają na przedsiębiorcach zatrudnianie pracowników na śmieciówkach.

- Już na etapie szacowania wartości zamawiający przyjmują, że zamówienie ma być realizowane poniżej kosztów wynikających chociażby właśnie z minimalnego wynagrodzenia - zauważa Marek Kowalski, ekspert Konfederacji Lewiatan. - Przygotowywałem jakiś czas temu wytyczne dla pewnej instytucji zamawiającej, w których uwzględniłem m.in. element minimalnego wynagrodzenia. Usłyszałem wówczas: "Ale jak to, przecież będziemy musieli więcej zapłacić" - dzieli się swoimi doświadczeniami.

Paweł Przychodzeń, ekspert Fundacji Republikańskiej, chociaż nie jest zwolennikiem narzucania formy zatrudnienia, przyznaje, że warto rozważyć obowiązek zatrudniania na etat przy zamówieniach publicznych.

- Gołym okiem widać, że bez tego nieuczciwi przedsiębiorcy wygrywają z uczciwymi. Co ważne, propozycje popierają nie tylko związki zawodowe, lecz także przedsiębiorcy - mówi.

Prawne wątpliwości

Nie wiadomo, czy propozycje poselskie mają szanse przejść przez ścieżkę legislacyjną. Z dokumentu przygotowanego przez Urząd Zamówień Publicznych wynika, że mogą budzić wątpliwości jako zbyt daleka ingerencja w charakter stosunków łączących przedsiębiorców z osobami wykonującymi zamówienia. W piśmie tym przyznano jednak, że za uzasadniony można uznać wymóg płacenia co najmniej minimalnego wynagrodzenia, a także zapewnienia ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Projekt poselski zakłada, że minimalne wynagrodzenie będzie też mieć znaczenie przy badaniu oferty pod kątem tego, czy nie zastosowano w niej rażąco niskiej ceny. Inna propozycja ma poprawiać sytuację przedsiębiorców realizujących inwestycje, które trwają dłużej niż rok. Zapisana w nich zapłata ma być waloryzowane w razie zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia, a także stawek podatku VAT czy składek na ZUS.

@RY1@i02/2013/214/i02.2013.214.183000100.803.jpg@RY2@

Jak rosła płaca minimalna

Sławomir Wikariak

slawomir.wikariak@infor.pl

Projekt skierowany do pracy w sejmowej podkomisji