Możliwości stosowania kosztorysu ofertowego

Zgodnie z tym w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego zamawiający może żądać wyłącznie oświadczeń i dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Kosztorys ofertowy nie jest dokumentem niezbędnym do przeprowadzenia postępowania na roboty budowlane rozliczane ryczałtowo.

Uwzględnienie elementów cenotwórczych

Zamawiający jest zobowiązany, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo zamówień publicznych, podać w specyfikacji istotnych warunków zamówienia opis sposobu obliczenia ceny w przypadku każdego udzielanego zamówienia i niezależnie od przyjętej w treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia formy wynagrodzenia wykonawcy (ryczałtowego, kosztorysowego). Opis sposobu obliczenia przez wykonawcę ceny w ofercie składanej w postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia publicznego zasadniczo sprowadza się do zobowiązania wykonawcy do uwzględnienia wszystkich elementów cenotwórczych (przede wszystkim kosztów planowanego zakresu robót oraz innych wymagań określonych m.in. w postanowieniach umownych). Są one niezbędne do wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z jego opisem zawartym w specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub w dołączonej do niej dokumentacji.

W przypadku zamówienia na roboty budowlane opis przedmiotu zamówienia określają dokumentacja projektowa oraz specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót. W skład dokumentacji projektowej wchodzi zawsze przedmiar prac (zwany potocznie kosztorysem ślepym). Dotyczy to sytuacji, gdy w istotnych postanowieniach umowy została przyjęta zasada wynagrodzenia kosztorysowego wykonawcy za wykonane roboty lub może wchodzić przedmiar prac, gdy wynagrodzenie wykonawcy ma charakter ryczałtowy. Brak wymogu przekazywania wykonawcy przedmiaru robót przy wynagrodzeniu ryczałtowym wynika stąd, że wysokość tego wynagrodzenia jest niezmienna w stosunku do ceny podanej przez wykonawcę w ofercie oraz nie zależy od rzeczywistej ilości i kosztów wykonania objętych opisem przedmiotu zamówienia.

Przedmiar robót

Powyższe potwierdza przepis par. 4 ust. 3 rozporządzenia ministra infrastruktury z 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz.U. z 2004 r. nr 202 poz. 2072). Mówi on, że jeśli w istotnych postanowieniach umowy na roboty budowlane przyjęto zasadę wynagrodzenia ryczałtowego, dokumentacja projektowa może nie obejmować przedmiaru robót. Dołączenie przedmiaru do dokumentacji, służącej do opisu robót budowlanych, rozliczanych w oparciu o ryczałt, nie zmienia charakteru tej formy wynagrodzenia wykonawcy. Charakteryzuje się ona bowiem tym, iż wykonawca zobowiązuje się do wykonania całości robót za oferowaną cenę ryczałtową nawet w przypadku, gdy na moment składania oferty nie można było przewidzieć wszystkich kosztów i pełnego zakresu robót budowlanych, niezbędnych do całkowitego i należytego wykonania umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Obliczenie przez wykonawcę ceny oferty na podstawie przedmiaru następuje wyłącznie w przypadku przyjęcia przez zamawiającego zasady kosztorysowego wynagrodzenia za roboty budowlane. Gdy wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy, wykonawca ustala cenę oferty na podstawie dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych. Bierze pod uwagę przewidywany zakres niezbędnych do wykonania prac oraz koniecznych do poniesienia kosztów, w celu prawidłowego wykonania przedmiotu zamówienia, zgodnie z wymaganiami opisanymi przez zamawiającego.

Przy wynagrodzeniu ryczałtowym zamawiający nie jest zobowiązany do sporządzenia i przekazania wykonawcy przedmiaru. Uwzględnienie przedmiaru robót w dokumentacji służącej do opisu przedmiotu zamówienia na prace budowlane, za które wykonawcy będzie przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe, ma wyłącznie charakter pomocniczy. Udostępnienie przez zamawiającego przedmiaru robót nie zwalnia wykonawcy od obowiązku skalkulowania ceny oferty w oparciu o projekt oraz specyfikację techniczną wykonania i odbioru prac.

Zbędność kosztorysu wynika również z tego, że jego sporządzenie i przedstawienie przez zamawiającego nie zwalnia wykonawcy od obowiązku podania oferty cenowej całkowitej, z uwzględnieniem wszystkich kosztów i prac niezbędnych do wykonania przedmiotu zamówienia, niezależnie od ich przewidzenia przez zamawiającego w przedmiarze. Jednocześnie wykonawca nie jest zwolniony, w tych okolicznościach, od uwzględnienia nieprzewidzianych przez zamawiającego w przedmiarze prac w ofercie cenowej, jeżeli są one konieczne do wykonania zakresu robót opisanych w dokumentacji projektowej (w szczególności w projekcie) oraz specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych.

Kosztorys nie od wszystkich

Ponadto całkowicie niezasadne jest żądanie kosztorysu wraz z ofertą od wszystkich wykonawców ubiegających się o zamówienie publiczne, z których tylko jeden ma szansę na wybór jego oferty i uzyskanie zamówienia publicznego. A tym samym żądanie kosztorysu od wykonawców, których oferta została zakwalifikowana na dalszych pozycjach rankingu ofert, stanowi dodatkowy zbędny wymóg formalny, niezwiązany z ich uczestnictwem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Kosztorys ofertowy może się okazać przydatny tylko w dwóch sytuacjach:

● ewentualnego wyjaśnienia rażąco niskiej ceny konkretnej oferty, złożonej w postępowaniu przez wykonawcę;

● rozliczeń związanych z częściowym odstąpieniem od umowy w sprawie zamówienia publicznego (jej wypowiedzeniem lub rozwiązaniem). W obydwu tych sytuacjach zamawiający może żądać przedstawienia przez wykonawcę, którego dotyczą wyjaśnienia ceny ofertowej, kosztorysu ofertowego w ramach wyjaśnień rażąco niskiej ceny lub przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego i wyłącznie od wykonawcy, z którym zamawiający zamierza zawrzeć umowę.

Żądanie kosztorysu ofertowego od wszystkich wykonawców zamówienia na roboty budowlane rozliczane ryczałtowo jest nie tylko zbędne, ale jednocześnie może ograniczać konkurencję w ubieganiu się przez wykonawców o tego rodzaju zamówienia.

Po pierwsze, wypełnienie tego wymogu stanowi niepotrzebne utrudnienie w konkurowaniu o zamówienia publiczne. W konsekwencji może skłonić niektórych wykonawców do odstąpienia od udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Po drugie, niezałączenie przez wykonawców zbędnych, dla celów postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, kosztorysów może skutkować odrzuceniem ofert, w których zostały zaproponowane najkorzystniejsze warunki realizacji zamówienia, w szczególności ofert z najniższą ceną.

W wypadku zamówienia na roboty budowlane opis przedmiotu zamówienia określają dokumentacja projektowa oraz specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót

Marek Okniński