Kto zarządza majątkiem komunalnym i podejmuje dotyczące go decyzje

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.088000300.802.jpg@RY2@

Maciej M. Bogucki, radca prawny, Kancelaria Mamiński & Wspólnicy

W obecnym stanie prawnym jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje prawo własności oraz inne prawa majątkowe. Substrat majątkowy jest przy tym oczywiście niezbędny do umożliwienia realizacji celu samorządu, jakim jest zaspokajanie potrzeb lokalnych społeczności. Zgodnie z art. 43 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) mieniem gminy jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Przy tym pojęcie mienia, jak wskazuje się w doktrynie, jest pojęciem węższym od pojęcia majątku, zasadniczo obejmując jedynie takie prawa, których wartość może być wyrażona w pieniądzu, z pominięciem praw niematerialnych i pasywów. Taki sposób rozumienia pojęcia "mienie" znajduje także potwierdzenie w wyroku NSA z 12 stycznia 2000 r., I SA 208/99.

Podmioty mienia komunalnego samodzielnie decydują o przeznaczeniu i sposobie wykorzystania składników majątkowych, przy zachowaniu wymogów zawartych w odrębnych przepisach prawa. W związku z takim uregulowaniem kwestii zarządu pojawia się konieczność wyjaśnienia, czym jest ów podmiot mienia komunalnego. Otóż, jak wyjaśnia się w doktrynie, jest to każdy podmiot, któremu owo mienie przysługuje. Będzie to zatem oczywiście gmina, ale także związki międzygminne czy też gminne osoby prawne (np. przedsiębiorstwa komunalne, tworzone przez gminę spółdzielnie etc.). Trzeba również wskazać, iż ów zarząd mieniem obejmuje, co do zasady, podejmowanie wszystkich koniecznych decyzji gospodarczych co do mienia gminy, z zachowaniem granic powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Uprawnienie do podejmowania czynności zarządczych zależy do tego, czy dany składnik mienia pozostaje w gestii gminy, czy też innego podmiotu mienia komunalnego. Gospodarowanie mieniem znajdującym się bezpośrednio w gestii gminy zastrzeżono do kompetencji wójta (odpowiednio burmistrza lub prezydenta miasta). To właśnie wójt upoważniony jest do składania oświadczeń woli w imieniu gminy w zakresie zarządu tym majątkiem. Jednak w zakresie czynności skutkujących potencjalnym powstaniem zobowiązań finansowych składane przez wójta oświadczenia woli wymagają kontrasygnaty skarbnika gminy. Ograniczenia samodzielności wójta wyszczególniono w treści art. 18 ustawy o samorządzie gminnym (obowiązek uzyskania zgody rady gminy do podjęcia określonych czynności, względnie prawo rady do określenia zasad gospodarowania mieniem). Dodatkowe ograniczenia samodzielności wójta (konieczność uzyskania zgody rady) przewidziano także w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r nr 102, poz. 651 z późn. zm.).

Zgodnie z zasadą samorządności inne podmioty mienia komunalnego zarządzają tym mieniem samodzielnie, jednak też nie w sposób dowolny. Ograniczenia wynikają z powszechnych przepisów prawa, przyczyn celowościowych (funkcja danego składnika mienia) oraz ograniczeń wynikających z uchwał rady gminy lub decyzji wójta co do sposobu wykorzystywania mienia.

Co do zasad sprawowania zarządu nad mieniem należy wskazać, iż nie sposób przedstawić określonego zamkniętego ich katalogu. Jak bowiem wskazał ustawodawca, obowiązkiem osób uczestniczących w zarządzaniu mieniem komunalnym jest zachowanie szczególnej staranności przy wykonywaniu zarządu zgodnie z przeznaczeniem tego mienia i jego ochrona. Ów wymóg należytej staranności przy podejmowaniu czynności zarządczych, w powiązaniu z koniecznością uwzględnienia charakteru i przeznaczenia mienia oraz obowiązku jego ochrony, wskazuje jednak, iż wszelkie czynności muszą być dokonywane w granicach funkcji danych składników majątkowych po uprzedniej dokładnej analizie ewentualnego ryzyka gospodarczego, wiążącego się np. ze zmniejszeniem wartości mienia, z obowiązkiem jego eliminacji bądź też minimalizacji.

ŁM