RIO nie ma obowiązku zadbać o interesy gmin lub miast

Najważniejszym zadaniem rad gmin jest uchwalenie do 31 stycznia budżetu gminy na 2012 rok. Mniej istotny jest fakt, czy wskaźniki i dane określone w tym dokumencie są zgodne np. ze wskaźnikami makroekonomicznymi. Można je zmienić w trakcie roku, czyli już po podjęciu uchwały. Budżet musi być jednak zgodny z obowiązującymi przepisami.

Nie dłużej niż miesiąc

Procedurę uchwalenia budżetu przez regionalną izbę obrachunkową określa ustawa o finansach publicznych. Zgodnie z art. 240 ust. 3 tego aktu prawnego, w przypadku niepodjęcia przez samorząd uchwały budżetowej w terminie, decyzję w tej sprawie do końca lutego podejmuje RIO. Do dnia ustalenia budżetu przez izbę podstawą gospodarki finansowej jest projekt uchwały, który gmina lub miasto miało obowiązek złożyć regionalnej izbie obrachunkowej oraz radzie gminy lub miasta do 15 listopada 2011 r.

Warto dodać, że budżet uchwalony przez RIO nie jest jednak zwykle budżetem najbardziej korzystnym dla jednostki. Izba nie ma bowiem obowiązku ustalenia planu wpływów i wydatków służącego rozwojowi gminy czy miasta. W efekcie może uznać np., że nie ma potrzeby zaciągania nowego długu i zwiększenia deficytu na zadanie inwestycyjne, na którym zależy mieszkańcom lub władzom jednostki (radzie, wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta). W takim przypadku rozpoczęcie budowy trzeba więc przełożyć na kolejny rok.

Unieważniane są części

Rada gminy nie ma obowiązku przesyłania RIO uchwalonego budżetu. Izba może jednak zażądać przedstawienia jej uchwalonego planu finansowego jednostki w każdym, dogodnym dla siebie momencie. Zdarza, że samorząd przyjmuje uchwałę budżetową w terminie, a izba unieważnia ją w części lub w całości w kwietniu czy nawet lipcu. Dzieje się tak przede wszystkim wtedy, gdy radni podjęli dokument niezgodny z obowiązującymi przepisami - np. gmina zaplanowała wydatki, które spowodowały przekroczenie limitów zadłużenia.

W takiej sytuacji izba wskazuje samorządowi nieprawidłowości i wzywa go do poprawienia dokumentu w określonym terminie. Jeżeli rada tego nie zrobi, wówczas kolegium izby zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 55, poz. 577 z późn. zm.) samo ustali budżet gminy lub jego część, która jest nieważna .

Zmiany w ciągu roku

Z przepisów nie wynika, że po uchwaleniu budżetu, nie można zmienić uchwały budżetowej, nawet tej uchwalonej przez RIO. Rada gminy już na pierwszym posiedzeniu po tym zdarzeniu może wprowadzić modyfikacje. Zdarza się, że rady gmin i miast zmieniają budżety swoich jednostek nawet kilkanaście razy w ciągu roku. Radni mogą także upoważnić do zmian w budżecie wójta, burmistrza lub prezydenta. Jednak włodarz gminy może dokonać zmian tylko w ściśle określonym przez radnych zakresie.

Jak wynika z informacji izb, do najczęściej spotykanych modyfikacji budżetu należy zaliczyć przede wszystkim zmiany w planach dochodów i wydatków, w tym z tytułu zmiany kwot subwencji oraz dotacji celowych. Natomiast organy wykonawcze (wójt, burmistrz i prezydent) często korzystają z uprawnień przyznanych im przez radę np. w przypadku zmian kwot dotacji celowych przekazywanych z budżetu państwa oraz budżetów innych samorządów.

Ważne

Najczęstszymi przyczynami nieuchwalenia uchwał budżetowych są spory między radnymi a organem wykonawczym oraz nieznajomość przepisów ustawy o finansach publicznych

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 239, art. 240 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).