Finanse i unijne wsparcie pod lupą rady i sejmiku

Unia daje, ale wydatki trzeba rozliczyć

@RY1@i02/2013/051/i02.2013.051.08800110f.804.jpg@RY2@

31 marca upływa termin przesłania radzie gminy, radzie powiatu bądź sejmikowi województwa przez samorządowe jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, instytucje kultury, zakłady opieki zdrowotnej i inne samorządowe osoby prawne sprawozdania o poniesionych wydatkach strukturalnych Rb-WSa. Sprawozdania Rb-WSa dostarczają informacji o kształtowaniu się wydatków w obszarach strukturalnych po przystąpieniu Polski do UE. Jednostki, które nie poniosły wydatków strukturalnych, sporządzają sprawozdania zerowe. Sprawozdanie Rb-WSa powinno być sporządzone na formularzu, wzór jest na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (www.mofnet.gov.pl) w zakładce: Finanse publiczne Budżet państwa Klasyfikacja wydatków strukturalnych.

Z kolei jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, miasta na prawach powiatu, województwa) sporządzają sprawozdanie zbiorcze i skonsolidowane, obejmujące również wydatki przedstawione w sprawozdaniach jednostkowych. Jednostki zobowiązane do tego przekazują sprawozdanie do Ministerstwa Finansów - departamentu polityki regionalnej i rolnictwa na adres: rbws@mofnet.gov.pl. Mają na to czas do 30 kwietnia.

Termin przekazania został jasno określony w par. 4 instrukcji sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych, stanowiącej załącznik nr 40 do rozporządzenia ministra finansów z 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej. Zgodnie z tym przepisem jednostki organizacyjne i nadzorowane przez jednostki samorządu terytorialnego przekazują w terminie do 31 marca po upływie okresu sprawozdawczego sprawozdanie jednostkowe właściwej jednostce. Tegoroczne wątpliwości co do terminu mogą wynikać z tego, że w tym roku 31 marca przypada w niedzielę i to wielkanocną. Zdaniem praktyków lepiej, aby w tym roku, sprawozdanie jednostkowe Rb-WSa zostało sporządzone i przesłane do 29 marca.

Tymbardziej, że zgodnie z art. 18 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 168) niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowania albo wykazanie w tym sprawozdaniu danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej jest naruszeniem dyscypliny finansów publicznych.

Natomiast na stronie internetowej ministestwa finansów żadnej informacji o przyspieszeniu terminu nie ma; jako właściwa figuruje data 31 marca.

WAŻNE

Za sporządzenie i terminowe przekazanie rocznego sprawozdania o wydatkach strukturalnych w jednostce odpowiedzialność ponosi kierownik tej jednostki

WAŻNE

Niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdań Rb-WSa jest naruszeniem dyscypliny finansów publicznych

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. nr 20, poz. 103).

Trzeba egzekwować składanie bilansów

Do 31 marca roku kierownik jednostki budżetowej składa sprawozdanie finansowe zarządowi jednostki samorządu terytorialnego za rok poprzedni. Na nim spoczywa odpowiedzialność za dopełnienie tego obowiązku. Sprawozdanie finansowe jednostki, składające się z bilansu, rachunków zysków i strat oraz zestawienia zmian w funduszu jednostki wcześniej podpisują kierownik i główny księgowy.

Czytając zalecenia pokontrolne RIO, można znaleźć zalecenia, aby od kierowników jednostek budżetowych egzekwować obowiązek przedkładania burmistrzowi jednostkowych sprawozdań finansowych oddzielnie wszystkich obsługiwanych jednostek przez zespół placówek oświatowych, stosownie do par. 26 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości. Zgodnie z nim kierownicy jednostek i placówek składają sprawozdania finansowe odpowiednio dysponentom środków budżetu wyższego stopnia lub zarządom jednostek samorządu terytorialnego.

PRZYKŁAD

Łącznie, czyli nieprawidłowo

Kierownik zespołu obsługi placówek oświatowych przedłożył sprawozdania zawierające łączne dane dotyczące kierowanej przez siebie jednostki oraz jednostek oświatowych, dla których zespół prowadzi obsługę księgową. Takie postępowanie jest nieprawidłowe. Należy egzekwować od poszczególnych kierowników jednostek oświatowych i kierownika zespołu obsługi placówek oświatowych obowiązek składania burmistrzowi jednostkowych sprawozdań finansowych - bilansu, rachunku zysków i strat oraz zestawienia zmian w funduszu jednostki.

Podstawa prawna

Par. 17 ust. 1 i 3, par. 25 ust. 1 i par. 26 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 289).

Wykonanie budżetu

Do 31 marca roku następującego po roku budżetowym zarząd jednostki samorządu terytorialnego ma obowiązek przedstawić organowi stanowiącemu sprawozdanie z wykonania budżetu za ubiegły rok. Za dopełnienie tego obowiązku odpowiada w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), w powiecie - zarząd powiatu, a w samorządowym województwie - zarząd województwa.

W przepisach nie określono formy przedstawienia sprawozdania. Najczęściej jest ono przedkładane w formie papierowej. Musi jednak spełniać wymogi formalne sprawozdania rocznego określone w art. 267 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 269 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Opinia RIO

Ponadto w tym samym terminie sprawozdanie roczne z wykonania budżetu jednostki zarząd j.s.t. przedstawia także regionalnej izbie obrachunkowej (dalej: RIO) do zaopiniowania. W przypadku negatywnej opinii prezes RIO informuje o tym wojewodę i ministra finansów. Natomiast zarząd j.s.t. negatywną opinię RIO przedstawia organowi stanowiącemu wraz z odpowiedzią na zawarte w niej zarzuty nie później niż przed rozpatrzeniem absolutorium dla zarządu j.s.t., czyli do 30 czerwca 2013 r.

Co jeszcze

Oprócz rocznego sprawozdania z wykonania budżetu zarząd j.s.t. do 31 marca przedstawia organowi stanowiącemu dodatkowo:

wsprawozdania z wykonania planu finansowego jednostek służby zdrowia, kultury i innych osób prawnych podległych jednostce samorządu terytorialnego,

winformacje o stanie mienia jednostki samorządu terytorialnego,

wwykaz samorządowych jednostek budżetowych.

Sprawozdanie jest uzupełniane o sprawozdanie finansowe j.s.t.

Wykonanie planów

Sprawozdanie z wykonania planów finansowych jednostek służby zdrowia, kultury i innych osób prawnych podległych jednostce samorządu terytorialnego powinno być przedstawione organowi stanowiącemu w takiej formie, w jakiej zostały wcześniej, czyli do 28 lutego, przedstawione przez kierowników jednostek organowi wykonawczemu. Oznacza to, że organ wykonawczy: wójt (burmistrz, prezydent miasta), w powiecie - zarząd powiatu, a w samorządowym województwie - zarząd województwa, nie sporządza samodzielnie tych sprawozdań, a jedynie przesyła te, które zostały mu wcześniej przekazane przez kierowników jednostek.

Informacja o stanie mienia

Przepisy nie określają wzoru informacji o stanie mienia j.s.t. Musi ona jedynie spełniać wymogi określone w art. 267 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych.

Zatem informacja taka obejmuje:

wdane dotyczące przysługujących j.s.t. praw własności,

wdane dotyczące innych niż własność praw majątkowych, w tym w szczególności o ograniczonych prawach rzeczowych, użytkowaniu wieczystym, wierzytelnościach, udziałach w spółkach, akcjach oraz dane dotyczące posiadania,

wdane o zmianie stanu mienia komunalnego,

wdane o dochodach uzyskiwanych z tytułu wykonywania praw własności i innych praw majątkowych oraz z wykonywania posiadania,

winne dane i informacje mające wpływ na stan mienia j.s.t.

Jest to jeden z dokumentów wymaganych w procedurze absolutoryjnej.

Podstawa prawna

Art. 267 ust. 1 i 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu funduszu

Zgodnie z ustawą o funduszu sołeckim rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki do 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy. Podejmuje uchwałę, w której wyraża zgodę albo nie na wyodrębnienie funduszu sołeckiego. Taka uchwała rady gminy dotyczyć może tylko danego roku budżetowego. Rada gminy musi podjąć dyskusję podczas obrad i podjąć stosowną uchwałę. Nie może nie podjąć żadnej uchwały. Utworzenie funduszu sołeckiego nie jest obowiązkowe. Fundusz sołecki nie wyklucza innych form finansowania sołectw, umożliwia zaś wykonywanie konkretnych przedsięwzięć określonych we wniosku sołectwa.

31 marca jest terminem nieprzekraczalnym. Wydzielenie środków po tym terminie będzie skutkowało tym, że nie będzie to faktycznie fundusz sołecki i nie będzie można np. uzyskać zwrotów z budżetu państwa. Wskazuje na to orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 stycznia 2010 r. (sygn. akt I SA/Kr 1526/09). Sąd stwierdził w nim, że przepis w sposób jasny i precyzyjny wyznacza termin do podejmowania uchwał przez rady gmin. Uchybienie terminowi do podjęcia uchwały stanowi w ocenie sądu istotne naruszenie prawa skutkującego nieważnością, ponieważ uchwała stoi w wyraźnej sprzeczności z jego treścią, a ponadto przepis zastrzegający termin należy zaliczyć do grupy przepisów ściśle regulujących procedurę podejmowania uchwał. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w orzeczeniu z 20 stycznia 2010 r. (sygn. akt I SA/Bd 951/09, LEX nr 599955). Zgodnie z nim termin 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy należy uznać za nieprzekraczalny.

We wcześniejszych latach organy stanowiące gmin podejmowały uchwały w sprawie utworzenia funduszu sołeckiego (bądź nieutworzenia) po ustawowym terminie, co stanowiło rażące naruszenie prawa i skutkowało uchyleniem tych uchwał przez kolegia RIO. Jednak nie ma sankcji karnych dla rad gmin, które nie podejmą żadnych uchwał w sprawie wyodrębnienia bądź niewyodrębnienia funduszy sołeckich.

Podstawa prawna

Ustawa z 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim (Dz.U. nr 52, poz. 420).

Opracowała Magdalena Sobczak