Samorządy mogą rozwijać się dzięki wielu instrumentom finansowym

Nowy wskaźnik obsługi długu, ustalany indywidualnie dla każdego samorządu (pomimo odejścia od górnej granicy zadłużania stanowiącej 60 proc. dochodów jednostki), wskaże, które samorządy będą mogły korzystać z klasycznego kredytu, a które nie. Taka sytuacja spowoduje, że większość samorządów będzie zmuszona do aktywnego poszukiwania innych form finansowania rozwoju. Będą się do nich zaliczały rozwiązania o charakterze partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), które zaczną odgrywać coraz większą rolę. Dzieje się tak głównie z uwagi na zmianę otoczenia prawnego oraz rosnące zainteresowanie władz lokalnych rozwiązaniami funkcjonującymi na świecie i chęcią wdrożenia ich na polski rynek. Dla realizacji inwestycji w formie PPP wyszukiwane są przedsięwzięcia, dla których jest możliwość zwrotu nakładów poniesionych przez inwestora prywatnego poprzez pobieranie opłat od użytkowników danej infrastruktury (np. na parkingach, w halach widowiskowo-sportowych).

Dla realizacji inwestycji o charakterze standardowym lub odtworzeniowym, większe znaczenie będą miały koncepcje finansowania zorganizowane w prostszy sposób. Dla realizacji zadań publicznych (np. remonty szkół, przebudowa dróg) nie będą powoływane spółki celowe, tylko cały ciężar wykonania zadania inwestycyjnego będzie poniesiony bezpośrednio z budżetów samorządów. Przy braku zdolności do dalszego zadłużania się, część zadań inwestycyjnych może być realizowana m.in. w formule odroczonych płatności, dając możliwość finansowania tych inicjatyw poprzez kredyt kupiecki. Zarówno przy zastosowaniu obecnej, jak i planowanej ustawy o finansach publicznych wskaźniki zadłużenia nie obejmują odroczonych płatności w realizowanych zadaniach inwestycyjnych. Ta forma finansowania jest stosowana obecnie, a planowana zmiana prawa może spowodować, że niedługo będziemy obserwować jeszcze większe nasilenie takiego finansowania. Banki rozumiejące specyfikę funkcjonowania samorządu są dobrze przygotowane i biorą aktywny udział w transakcjach wykupu wierzytelności, dostarczając środków wykonawcom inwestycji, które zakładają odroczone płatności.

Inną ciekawą formą finansowania jest leasing, który do tej pory był wykorzystywany głównie przez spółki zależne od samorządów (z uwagi na możliwość zastosowania odpisów podatkowych). Po wejściu w życie nowej ustawy o finansach publicznych leasing może stać się bardziej powszechną formą uzyskania finansowania wśród samorządowców. W poszukiwaniu różnych form finansowania samorządy mogą korzystać z leasingu operacyjnego, ponosząc jedynie wydatki związane z kosztem użytkowania danego aktywa, a także przychylniej spojrzą na możliwości związane z leasingiem zwrotnym nieruchomości. W przypadku tych transakcji samorząd będzie mógł uwolnić środki zamrożone w nieruchomościach i wydatkować je na dowolny cel publiczny związany z rozwojem, a po zakończeniu okresu leasingu skorzystać z prawa pierwokupu i stać się ponownie właścicielem nieruchomości.