Jakie są przyczyny nieprzygotowania wykazów nieruchomości przez starostów

ekspert Związku Powiatów Polskich

Starostowie nie mają środków na stworzenie wykazów nieruchomości. Do dnia dzisiejszego resort finansów i MSWiA nie ustaliły, kto ma uruchomić rezerwę budżetową na opracowanie przez starostów wykazów nieruchomości. Nadal brak jest też decyzji dotyczącej sposobu podziału tej rezerwy.

Sejm 7 września 2007 r. uchwalił ustawę o ujawnieniu w księgach wieczystych własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego. Powodem uchwalenia tej ustawy było zagrożenie utraty prawa własności jednostek obecnie (czasem od kilku dziesiątek lat) nimi władających na rzecz wcześniejszych właścicieli, często także od długiego czasu przebywających poza granicami kraju.

Ustawa zakładała termin sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie (tj. od 19 listopada 2007 r.) na opracowanie przez starostów wykazów nieruchomości, które na mocy odrębnych przepisów przeszły na własność Skarbu Państwa i stanowią jego własność albo na własność jednostki samorządu terytorialnego. Starostwa posiadają stosowne przepisy oraz instrumenty przepływu informacji pomiędzy prowadzoną przez starostwa ewidencją gruntów i budynków a księgami wieczystymi. Aby zrealizować zadania zapisane w ustawie, niezbędne jest uprzednie wykonanie wielu czynności: dotyczy to przede wszystkim sporządzenia inwentaryzacji nieruchomości i sporządzenie wykazu nieruchomości.

Przy określaniu terminów ustawowych nie wziął pod uwagę wielkości majątku, którego dotyczy ustawa, oraz skali zaniedbań sięgających często ponad pół wieku. Związek Powiatów Polskich już na etapie prac nad projektem ustawy zgłaszał brak możliwości dotrzymania zapisanych w projektach terminów zarówno z wyżej opisanych powodów, jak i z powodu zbyt szczupłego zasobu kadrowego oraz braku środków finansowych na wykonanie tego zadania (zadania z zakresu geodezji i kartografii są realizowane przez starostwa jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej). Nawet pełna mobilizacja i kilka miesięcy ciężkiej pracy urzędników samorządowych nie są w stanie nadrobić kilkudziesięcioletnich zaniedbań. Związek Powiatów Polskich sygnalizował, że sześciomiesięczny termin do sporządzenia wykazów to fikcja. Jak trudna jest to tematyka, niech zobrazuje fakt, że minister spraw wewnętrznych i administracji ustalił rozporządzeniem wzór wykazów nieruchomości, jakie miał sporządzić starosta, które weszło w życie 13 lutego 2008 r.

Niezawinione niedotrzymanie terminów spowodowało nowelizację ustawy z 7 września 2007 r. ustawą z 30 maja 2008 r., która wydłużyła terminy do sporządzenia wykazów na 18 miesięcy od wejścia w życie znowelizowanej ustawy. Życie pokaże, czy jest to realny termin, zwłaszcza że do dnia dzisiejszego nie wiadomo, kto ma uruchomić rezerwę budżetową na realizację tego zadania oraz w dalszym ciągu brak jest decyzji dotyczącej sposobu podziału tej rezerwy.