Jak można sfinansować inwestycje infrastrukturalne

prawnik w Kancelarii Lovells

Podmioty publiczne, które planują realizację przedsięwzięć infrastrukturalnych przy wykorzystaniu kredytów bankowych, rozważyć mogą inne formy ich finansowania, które nie wpłyną na wzrost wskaźnika zadłużenia. Dotyczy to np. leasingu operacyjnego, zwanego komunalnym, oraz cesji wierzytelności.

Leasing komunalny jest klasyczną umową leasingu, w której leasingobiorcą jest podmiot publiczny. Przedmiotem leasingu może być nieruchomość znajdująca się w zasobach podmiotu publicznego, na której prowadzone będą prace budowlane (leasing inwestycyjny).

Leasing inwestycyjny, w odróżnieniu od kredytu bankowego, przy odpowiedniej konstrukcji transakcji nie powoduje zwiększenia wskaźników zadłużenia jednostek sektora publicznego. Aby osiągnąć taki cel, umowa musi spełniać warunki dla uznania jej za leasing operacyjny w rozumieniu przepisów rachunkowych. Dotyczy to przede wszystkim opcji zakupu. W przypadku leasingu operacyjnego leasingobiorca (podmiot publiczny) może, ale nie musi z takiej opcji skorzystać. Po upływie okresu leasingu jego przedmiot musi zostać wykupiony po cenie rynkowej. Strony nie mogą określić tak jego wartości, aby istniało znaczne prawdopodobieństwo skorzystania z opcji zakupu przez leasingobiorcę. Leasingodawca ponosi zatem ryzyko związane z odkupieniem infrastruktury przez leasingobiorcę.

Sama inwestycja w tym modelu może przyjąć różne warianty. Za proces budowlany odpowiadać może leasingobiorca bądź leasingodawca. W pierwszym przypadku budowa infrastruktury finansowana jest z kredytu bankowego. Po zakończeniu budowy leasingodawca kupuje infrastrukturę i oddaje ją podmiotowi publicznemu w leasing. Po upływie okresu leasingu leasingobiorca może skorzystać z opcji zakupu i uzyskać w ten sposób własność infrastruktury. W drugim przypadku budowa finansowana jest bezpośrednio przez leasingodawcę.

Z posiadanych przez nas informacji wynika, iż leasing nie jest popularnym sposobem finansowania inwestycji infrastrukturalnych w Polsce. Najczęściej wskazywanym przykładem takiej transakcji jest leasing zwrotny lotniska w Goleniowie. Powodem, dla którego brak jest na polskim rynku leasingu komunalnego, jest znaczny koszt takiej transakcji dla sektora publicznego. Wynika to w dużym stopniu z braku możliwości rozliczenia przez ten sektor podatku VAT zawartego w rat- ach leasingowych płaconych na rzecz leasingodawcy.

Dla realizacji wspólnego przedsięwzięcia jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki kapitałowe na podstawie ustawy o gospodarce komunalnej. Wkładem do spółki podmiotu publicznego może być nieruchomość, na której realizowana będzie inwestycja, wkładem partnera prywatnego - gotówka, która wykorzystana zostanie do realizacji przedsięwzięcia. Do spółek o kapitale mieszanym zastosowanie znajdują regulacje kodeksu spółek handlowych. Ustawa o gospodarce komunalnej przewiduje jednak pewne zasady szczególne, dotyczy to np. obowiązkowego powołania rady nadzorczej w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. W przypadku sprzedaży udziałów takiej spółki przez jednostkę samorządu terytorialnego zastosowanie znajdą przepisy ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, co oznacza, że zasadniczo powinna ona się odbyć w trybie oferty ogłoszonej publicznie, przetargu publicznego lub rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia. Zasady korzystania z usług publicznych świadczonych przez spółkę oraz obowiązki spółki wobec odbiorców usług powinny być określone przez spółkę w stosownym regulaminie, który obowiązuje na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego po zatwierdzeniu go przez organy wykonawcze takiej jednostki.