Będą specjalne środki na potrzeby sołectw

Zgodnie z wchodzącą dzisiaj w życie ustawą o funduszach sołeckich w gminnych budżetach będą mogły być wyodrębnione specjalne środki na finansowanie wiejskich społeczności. Ustawa opublikowana została w Dzienniku Ustaw nr 52 z tego roku. Środki funduszu sołeckiego mają służyć poprawie warunków życia mieszkańców i mogą być przeznaczane na realizację przedsięwzięć, które są zadaniami własnymi gminy i są zgodne ze strategią rozwoju gminy. Zakres zadań powierzonych sołectwu jest każdorazowo ustalany w jego statucie uchwalonym przez radę właściwej gminy. Oznacza to, że rodzaje przedsięwzięć będą się różniły w poszczególnych sołectwach. Dodatkowo środki z funduszu będzie można przeznaczać na działania służące likwidacji skutków klęsk żywiołowych.

Wielkość funduszu sołeckiego będzie uzależniona od kondycji finansowej gminy oraz od liczby mieszkańców sołectwa. Algorytm naliczania środków oparto właśnie na dochodach gminy przypadających na jednego mieszkańca. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji szacuje, że średnio wyniesie on ok. 10 tys. zł dla jednego sołectwa w gminie. W ustawie zawarto wzór, na podstawie którego oblicza się wielkość środków przypadających na sołectwo. Wysokość tych środków nie będzie mogła przekroczyć kwoty większej niż dziesięciokrotność kwoty bazowej. Z kolei kwota bazowa obliczana będzie jako iloraz wykonanych dochodów bieżących danej gminy, za rok poprzedzający rok budżetowy, oraz liczby mieszkańców zamieszkałych na obszarze danej gminy, według stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy. Informację o liczbie mieszkańców przygotuje prezes Głównego Urzędu Statystycznego.

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) w terminie do dnia 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy będzie przekazywał sołtysom informację o wysokości środków przeznaczonych na fundusz sołecki.

Środki niewykorzystane w roku budżetowym będą wygasały z upływem roku. Gminy będą mogły również odzyskać część kwoty wydanej w ramach funduszu sołeckiego w formie dotacji celowej. W zależności od wysokości dochodów danej gminy budżet państwa zwróci od 10 do 30 proc. wydatków wykonanych w ramach funduszu. Refundacja będzie dotyczyła wydatków poniesionych w roku poprzedzającym rok otrzymania zwrotu. Wysokość refundacji będzie zależała od tzw. średniej kwoty bazowej w kraju obliczanej dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich według stanu na dzień 1 stycznia roku poprzedzającego rok budżetowy. Z kolei średnią kwotę bazową w kraju oblicza się, dzieląc łączną kwotę wykonanych dochodów bieżących gmin wiejskich i miejsko-wiejskich przez liczbę mieszkańców danej gminy według stanu na 31 grudnia r. poprzedzającego rok budżetowy.

Podstawą do wyliczenia średniej kwoty bazowej w kraju stanowią wykonane dochody bieżące wykazane za rok poprzedzający rok budżetowy w sprawozdaniach gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Zgodnie z nowymi przepisami minister finansów publicznych będzie obliczał na dany rok średnią kwotę bazową w kraju i podawał ją do wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej do 31 sierpnia roku poprzedzającego rok budżetowy. Określi on również w drodze rozporządzenia tryb zwrotu części wydatków gmin w ramach funduszu, kierując się potrzebą zapewnienia środków finansowych dla gmin.

Dodatkowo rada gminy zyska uprawnienie do zwiększenia środków przeznaczanych w ramach funduszu. Należy jednak podkreślić, że w przypadku zwiększonego finansowania funduszy sołeckich przez gminy do poziomu wyższego, niż wynika to z ustawy, powstała nadwyżka nie będzie wliczana do wydatków, od których gminom przysługuje częściowy zwrot z budżetu państwa.

Zgodnie z nowymi przepisami fundusz sołecki będzie stanowił część budżetu gminy. W konsekwencji rada gminy (miasta) zachowa kontrolę nad wykorzystywaniem środków finansowych przez sołectwa. To wójt przekazuje sołtysom informację o wysokości środków funduszu sołeckiego przypadających na każde sołectwo. Oznacza to, że za gospodarkę środkami gminy, w tym także środkami funduszu sołeckiego zgodnie z art. 60 ustawy o samorządzie gminnym, w dalszym ciągu odpowiedzialny będzie wójt i to on będzie dokonywał wydatków budżetowych.

Nowe przepisy zmieniają również katalog zadań własnych. Od dzisiaj kolejnym zadaniem, które przybędzie gminie, będzie wspieranie i upowszechnianie idei samorządowej, w tym tworzenie warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażanie programów pobudzania aktywności obywatelskiej.