Zadania miast finansowane z pieniędzy za obligacje

Samorządy mają wiele możliwości pozyskiwania środków na finansowanie zadań, głównie zadań inwestycyjnych. Wiele projektów realizowanych jest obecnie przy współudziale środków z Unii Europejskiej. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy miasto musi pomyśleć o takich formach finansowania jak kredyt w banku czy emisja obligacji. Z tej ostatniej formy korzystają głównie największe miasta, których wiarygodność finansową bada Agencja Fitch Ratings. Miasta myślą o emisji obligacji ze względu na uwarunkowania prawne. Chodzi o to, że bank, którego zadaniem będzie przeprowadzenie emisji obligacji, nie musi zostać wybrany w drodze przetargu. Samorząd nie musi więc przeprowadzać skomplikowanej i długotrwałej procedury wyboru banku, który zajmie się emisją. Warto jednak, aby samorząd dobrze przeanalizował swoją sytuację finansową, a zwłaszcza możliwość wykupu obligacji w przyszłości, zanim podejmie decyzję o emisji.

Przykład Częstochowy pokazuje, że roczne koszty mogą spowodować nawet przejściowe trudności finansowe jednostki. Miasto musiało nawet negocjować z bankami nowy harmonogram spłat wcześniej zaciągniętych kredytów, aby nie popaść w problemy finansowe. Podejmując decyzję o emisji obligacji, których wykup nastąpi np. po 10 latach, warto wziąć pod uwagę możliwość spłaty w przyszłości. Realizacja krótkotrwałego celu może bowiem zaważyć na przyszłych możliwościach inwestycyjnych samorządu.

Ratingi to nic innego jak oceny ryzyka kredytowego. Na ich podstawie nabywcy obligacji wiedzą, jakie jest ryzyko związane z ich zakupem. Wiele polskich miast może pochwalić się dobrymi ratingami. Przykładowo takie miasta jak Wrocław czy Katowice w długoterminowych ratingach międzynarodowych Fitch osiągnęły wynik A-, a Białystok, Bielsko-Biała, Kielce, Ostrów Wielkopolski, Płock, Ruda Śląska, Rzeszów i Rybnik w długoterminowych ratingach krajowych osiągnęły wyniki od A- do AA-. Są to więc dobre rekomendacje dla obligacji emitowanych przez te samorządy. Bardzo dobre ratingi, zarówno międzynarodowe, jak i krajowe osiągają również województwa: mazowieckie, wielkopolskie oraz małopolskie.

Jak wynika z raportu Agencji Fitch Ratings po trzech kwartałach 2008 r., wartość rynku obligacji komunalnych wyniosła ponad 4 mld zł. Licząc rok do roku nastąpił wzrost wartości tego rynku o 8,5 proc. Coraz więcej samorządów decyduje się na emisję obligacji o okresie wykupu dłuższym niż rok. Jak podaje Fitch, w III kwartale zeszłego roku obligacje wyemitowały 34 gminy, w tym: Bydgoszcz, Opole, Pułtusk i Słupsk, a także 10 powiatów. Udział obligacji w rynku nieskarbowych papierów dłużnych - jak wynika z raportu agencji - wyniósł 8,86 proc.

Kolejnym instrumentem pozyskiwania środków na inwestycje przez samorządy są obligacje przychodowe. Obligacje tego typu są długoterminowym źródłem kredytowania i zazwyczaj emitowane są na okres 20-25 lat. Obligacje przychodowe zalecane są więc do finansowania zadań o bardzo wysokich nakładach finansowych, które mogłyby znacznie obciążyć finanse jednostki. Z obligacjami przychodowymi wiąże się jeszcze jedna korzyść. Chodzi o to, że zadłużenie jednostki wynikające z emisji obligacji przychodowych nie jest brane pod uwagę przy obliczaniu wskaźnika zadłużenia jednostki. Obecnie wskaźnik ten wynosi 60 proc. W projekcie nowej ustawy o finansach publicznych, nad którą pracuje Sejm, proponuje się wprowadzenie wskaźnika indywidualnego, ustalanego w zależności od rzeczywistych możliwości spłaty zadłużenia jednostki. Może się okazać, że po wprowadzeniu tego wskaźnika do ustawy o finansach publicznych samorządu nie stać na spłatę nowych kredytów i pożyczek, a zatem nie może się więcej zadłużać, aż do chwili poprawienia jej sytuacji finansowej. W takiej sytuacji emisja obligacji przychodowych może się okazać jednym z dopuszczalnych rozwiązań pozwalających pozyskać dodatkowe środki, np. na wkład własny przy realizacji zadań unijnych.