Jak zorganizować współpracę z sołtysami

wójt gminy Stare Bogaczowice

Zdefiniowane niejednokrotnie cele - nawet bardzo słuszne - bezpośrednio z pozycji władzy są zawsze przyjmowane z oporami i są swoistą drogą cierniową. Ileż to razy trzeba tłumaczyć się z pomysłu - dlaczego tak, a nie tak. Zawierane w takiej dyskusji kompromisy - czasem dla zasady - wypaczają pierwotne idee i zniechęcają pomysłodawców do realizacji. Najlepiej jest odwrócić piramidę decyzyjną i zacząć wsłuchiwać się w to, co ludzi boli, czego oczekują, na co jest zapotrzebowanie. Realizacja tak wypracowanych decyzji jest o wiele łatwiejsza, bo przynajmniej w większości społecznie akceptowalna.

W trójpłaszczyznowym systemie samorządów techniki porozumiewania się ze społeczeństwem są różne. Inaczej komunikuje się prezydent miasta metropolitalnego, inaczej wójt gminy wiejskiej. Ale czasy się zmieniają i popularne kiedyś zebrania wiejskie nie są już tak liczne i oczekiwane. W mojej gminie, w sołectwie około dwutysięcznym na zebranie przyjdzie czasem tylko 20 mieszkańców. Czy stanowią miarodajną reprezentację do stanowienia o losach sołectwa? Z pewnością nie. Powinni się nad tym zastanowić ci, którzy w forsowanej - pozbawionej znajomości realiów - ustawie o funduszu sołeckim w grupie 15, często przypadkowych uczestników zebrania, upatrują adekwatną siłę do podejmowania decyzji w imieniu całego sołectwa. Mądry i aktywny sołtys, wsparty przez aktywną radę sołecką to nieoceniony skarb. Pojmowanie roli sołtysa jako poborcy podatkowego jest błędem i marnotrawstwem potencjału. Połowa sołtysów w mojej gminie jest radnymi i to oni stanowią moje wielkie wsparcie na rzecz popierania i wspierania inicjatyw lokalnych. Uzupełnieni przez drugą połowę tworzą Konwent Sołtysów. Konwent ma dużo kompetencji wspartych środkami finansowymi. W łonie konwentu zapadają decyzje o podziale środków na tzw. zarząd zwykły powierzonego radom sołeckim mienia, dzielone są środki pochodzące ze specjalnej puli tzw. nadwyżki budżetowej na zakupy remontowo-inwestycyjne. Jest to ważne, bo z reguły rady sołeckie są gospodarzami świetlic wiejskich, a w nich są świetlice środowiskowe. Konwent, przy współpracy z radą gminy, jest suwerenem wzajemnego współzawodnictwa sołectw. Nagrodą we współzawodnictwie jest dodatkowe minimum 25 tys. zł. Konwent dzieli także środki na letni wypoczynek dzieci i młodzieży. Dodać należy, iż przez lata wypracowaliśmy to, że to przede wszystkim rady sołeckie realizują na swoim terenie zadania gminy z zakresu kultury, sportu i wypoczynku. Koordynatorem tych działań z upoważnienia wójta jest gminna instytucja kultury przy akceptacji merytorycznej komisji rady gminy.

Ważny aspekt dotyczący także inwestycji i remontów realizowanych w oparciu o plany inwestycyjne, szczególnie z udziałem środków wsparcia ze źródeł zewnętrznych. Staramy się, aby wszystkie zadania, bez względu na ich rozmiar i koszt, umieszczone były w planach odnowy miejscowości (wcześniej lokalnego programu rozwoju). Plany te formułowane i dyskutowane lokalnie, zatwierdzane przez zebranie wiejskie, a następnie przez radę gminy są planami nie tylko wykorzystywanymi przy Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich, z programem Liderem włącznie.

Dla nas stanowią one swoisty kontrakt pomiędzy społeczeństwem a władzą wszelkiej maści, w tym radą gminy, wójtem i radami sołeckimi. Od wielu lat Wieloletni Plan Inwestycyjny i budżet gminy odzwierciedlają oczekiwania wyrażone przez społeczności lokalne.