Jakie są główne zadania nowo wybranych samorządowców

@RY1@i02/2010/233/i02.2010.233.207.003b.001.jpg@RY2@

Borys Budka, radca prawny, radny RM w Zabrzu, asystent w Katedrze Prawa Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach

Radni samorządowi wchodzą w skład rady gminy, powiatu lub sejmiku województwa, czyli organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego na wstępie należy zauważyć, że większość kompetencji prawodawca zastrzegł właśnie dla tego organu w całości (in gremio), a nie poszczególnych radnych. To rada, jako organ kolegialny, sprawuje funkcje stanowiące (uchwałodawcze) oraz kontrolne wobec organu wykonawczego. Natomiast poszczególni radni w tym zakresie nie zostali wyposażeni w indywidualne uprawnienia. Oczywiście dla wyrażenia woli przez radę czy sejmik potrzebna jest zgoda - co do zasady - większości radnych, a więc sumuje się ich poszczególne głosy. Jednak zawsze mówimy o uchwale rady (organu), a nie o uchwale radnych.

Ważną rolę w wykonywaniu funkcji kontrolnych rady pełni komisja rewizyjna. Prawodawca przewidział obligatoryjny udział w jej pracach radnych wszystkich klubów występujących w danej radzie. Ma to na celu zapewnienie obiektywności przeprowadzanych kontroli, jak również zapobiega sytuacji, gdy np. rządząca większość w radzie uniemożliwiałaby radnym opozycyjnym sprawowanie zadań kontrolnych. Poza wspomnianym zagwarantowaniem udziału w pracach komisji rewizyjnej nie przewidziano żadnych specjalnych uprawnień dla radnych znajdujących się w mniejszości. Nie ma więc pisanej zasady parytetów przy obsadzaniu stanowisk wiceprzewodniczących rady czy stanowisk kierowniczych w komisjach. Oczywiście nie stoi to na przeszkodzie, by takie dobre obyczaje wprowadzać w praktyce, co z pewnością - z punktu widzenia zasad demokratycznych - byłoby wskazane.

Radny w swoich działaniach zawsze powinien kierować się dobrem wspólnoty samorządowej. Zgodnie ze składanym przyrzeczeniem, które poprzedza objęcie mandatu, powinien swoje obowiązki wykonywać godnie, rzetelnie i uczciwie. Musi brać udział w posiedzeniach rady oraz komisji, do których został wybrany. Jest swoistym łącznikiem pomiędzy radą a mieszkańcami, jednak nie jest związany ich instrukcjami (tzw. mandat wolny). Obowiązki w tym zakresie zostały przez ustawodawcę wyraźnie podkreślone nakazem stałego kontaktu radnych z mieszkańcami oraz przyjmowaniem ich postulatów i przedstawianiem ich organom gminy do rozpatrzenia. Najczęstszym narzędziem wykorzystywanym w tym zakresie przez radnych są interpelacje, zapytania i wnioski składane podczas sesji czy obrad komisji.

Przepisy nie wskazują sposobów kontaktu radnych z mieszkańcami. Szczegółowe regulacje w tym zakresie mogą np. znajdować się w regulaminach funkcjonowania rad albo nawet statutach jednostek samorządu terytorialnego. Zwykle jednak pozostawia się tu dowolność poszczególnym radnym. Niektórzy wybierają dyżury w siedzibie urzędu, spotkania otwarte z mieszkańcami, dyżury w szkołach itp. Inni udostępniają publicznie swój numer telefonu lub adres e-mail, a nawet numery komunikatorów internetowych. Duże znaczenie ma również bieżący kontakt z organami jednostek pomocniczych, takich jak np. sołectwa, osiedla czy dzielnice. To one często sygnalizują radnym najpilniejsze do rozwiązania problemy społeczności lokalnej.

Niestety, wskazane wyżej obowiązki radnych mają charakter bezsankcyjny oraz nie dają żadnych formalnych roszczeń mieszkańcom wobec radnych, którzy ich nie wypełniają. O ile za nieobecność na sesji czy podczas obrad komisji często przewiduje się obniżenie diety radnych, o tyle za brak kontaktu z mieszkańcami albo reakcji na zgłaszane przez nich postulaty nie mogą być wyciągane żadne konsekwencje. Poszczególni radni nie mogą też być indywidualnie odwołani w trakcie trwania kadencji. Tak naprawdę wyborcy mogą ukarać takich radnych, nie obdarzając ich zaufaniem w kolejnych wyborach.

ŁS