Związek gmin ułatwia wykonywanie zadań

W celu wspólnego wykonywania zadań publicznych gminy mogą stworzyć związek międzygminny. Aby tego dokonać, właściwe dla nich rady powinny podjąć specjalne uchwały. Prawa i obowiązki gmin przechodzą na związek z dniem ogłoszenia jego statutu.

Związek międzygminny jest osobą prawną, która wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Należą do niego wszystkie kompetencje przekazane przez tworzące go jednostki samorządowe. Związek, podobnie jak gminy, może także wykonywać zadania administracji rządowej, powiatu lub województwa. Jest to możliwe, o ile zawarte zostanie porozumienie z właściwymi dla danego szczebla organami państwowymi lub samorządowymi. W takim przypadku związek otrzyma środki finansowe w wysokości koniecznej do wykonania umówionych zadań. Jeżeli nie są one dostarczane w przewidzianych terminach, przysługują mu ponadto odsetki w wysokości ustalonej dla zaległości podatkowych. Wszelkie spory majątkowe wynikłe z zawartych porozumień podlegają właściwości sądów powszechnych.

Utworzenie związku międzygminnego odbywa się na zasadzie dobrowolności. Obowiązek taki może być nałożony tylko w drodze ustawy, która określa jednocześnie zadania związku i tryb zatwierdzenia jego statutu. W celu powołania związku rady zainteresowanych gmin podejmują odpowiednie uchwały. Ponadto muszą one przyjąć statut, co wymaga bezwzględnej większości głosów ustawowego składu rady. W jego treści powinny zostać przede wszystkim określone nazwa siedziba i uczestnicy związku, czas trwania oraz przekazane mu zadania. Statut reguluje także zasady udziału w zyskach i stratach związku, przystępowania i występowania do niego członków oraz jego organy i strukturę. O zamiarze przystąpienia do związku gmina musi poinformować wojewodę.

Związek międzygminny nabywa osobowość prawną po zarejestrowaniu, z dniem ogłoszenia jego statutu. Minister właściwy do spraw administracji publicznej prowadzi w tym celu specjalny rejestr, na zasadach określonych w wydanym przez siebie rozporządzeniu.

Jak każda osoba prawna, związek międzygminny ma złożoną strukturę wewnętrzną. Organem stanowiącym i kontrolnym jest zgromadzenie, któremu przysługują kompetencje rady gminy przekazane związkowi. W skład tego organu wchodzą wójtowie gmin uczestniczących w związku. Na wniosek jednego z nich rada może powierzyć prawo do reprezentowania gminy zastępcy wójta albo radnemu. Każdy z członków związku ma na zgromadzeniu jeden głos. Statut może jednak przyznawać określonym gminom większą ich liczbę. W przypadku dodatkowych przedstawicieli są oni wyznaczani przez zainteresowaną radę. Zgromadzenie podejmuje uchwały bezwzględną większością głosów statutowej liczby członków.

Zarząd związku stanowi jego organ wykonawczy. Jest on powoływany i odwoływany przez zgromadzenie spośród jego członków.

Gminy mogą także zawierać porozumienia międzygminne w sprawie powierzenia jednej z nich określonych zadań publicznych. Ta ostatnia przejmuje wówczas objęte porozumieniem prawa i obowiązki pozostałych organów stanowiących. Inne gminy będące stronami porozumienia mają natomiast obowiązek udziału w kosztach realizacji powierzonych jednej z nich zadań. W celu wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrony wspólnych interesów gminy mogą także tworzyć stowarzyszenia, w tym również z powiatami i województwami.

Agnieszka Bobowska

agnieszka.bobowska@infor.pl

Art. 64 - 84a ustawy o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 r. (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591).