Mieszkańcy zadecydują o powstaniu nowej gminy

Sejm uchwalił 26 maja 2011 r. nowelizację ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw. Jej celem jest zwiększenie możliwości mieszkańców, jeżeli chodzi o dokonywanie zmian w podziale terytorialnym dotyczącym gmin. Jednocześnie przyjęte regulacje mają przeciwdziałać powstawaniu m.in. zbyt małych nowych gmin.

Nowe przepisy przewidują, że w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy może być przeprowadzone referendum lokalne z inicjatywy mieszkańców.

Z inicjatywą przeprowadzenia wspomnianego referendum będzie mogła wystąpić jedynie grupa co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy.

Referendum jednak nie zostanie przeprowadzone, jeżeli z przeprowadzonej wcześniej analizy wynika, że na skutek podziału lub ustalenia nowych granic gminy dochody podatkowe na jej mieszkańca byłyby mniejsze od najniższych ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

To niejedyne ograniczenie. Otóż referendum nie będzie również przeprowadzone, jeżeli z analizy wynika, że gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce.

Wspomnianej analizy będzie dokonywał właściwy wojewoda.

W przypadku przeprowadzania z inicjatywy mieszkańców referendum pytanie powinno określać szczegółowo proponowane zmiany w podziale terytorialnym państwa.

Wojewoda przekaże ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej informację o publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym protokołu wyniku referendum.

Rada Ministrów jednak nie przeprowadza zmian, jeżeli dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej byłyby niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Ponadto Rada Ministrów nie dokona zmian, gdy gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce.

W przypadku natomiast tworzenia nowej gminy prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej wyznacza pełnomocnika do spraw utworzenia gminy. Zostanie on wyznaczony spośród pracowników podległych wojewodzie albo pracowników urzędu gminy, której obszar wchodzi w skład nowo tworzonej gminy.

Do czasu utworzenia nowej gminy zadaniem pełnomocnika będzie przygotowanie organizacyjne i prawne gminy do wykonywania zadań publicznych.

Z dniem utworzenia gminy pełnomocnik przejmie wykonywanie zadań i kompetencji jej organów do czasu wyboru nowych organów gminy.

Jeżeli w wyniku zmian w podziale terytorialnym państwa rada gminy została z mocy prawa rozwiązana na podstawie przepisów ustawy - Kodeks wyborczy, to wtedy Prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej wyznaczy osobę, która wykonuje zadania i kompetencje rady gminy do czasu wyboru nowej rady.

Znowelizowana ustawa oczekuje na podpis prezydenta i publikację w Dzienniku Ustaw.

Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.

Mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Gmina posiada osobowość prawną. Samodzielność gminy podlega ochronie sądowej.

Nowelizacja dokonała również zmian w ustawie o referendum lokalnym. Dodany przepis przewiduje, że z inicjatywą przeprowadzenia referendum na wniosek mieszkańców gminy w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy wystąpić może jedynie grupa co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy.

Nowelizacja przewiduje, że w przypadku przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia jej granic, konsultacji z mieszkańcami nie przeprowadza się

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 1 - 6 ustawy z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.

Art. 4a - 4b ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Art. 11 ustawy z 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz.U. nr 88, poz. 985 z późn. zm.).

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.).