Pieniądze na poprawienie przewozów pasażerskich

Dziś wchodzi w życie nowe rozporządzenie dotyczące sposobu i warunków finansowania lub współfinansowania zakupu i modernizacji pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich. Jego celem jest określenie procedury, według której będzie udzielane samorządom województw dofinansowanie zakupów i modernizacji taboru kolejowego przeznaczonych do przewozów pasażerskich ze środków rezerwy celowej budżetu państwa. Rozporządzenie dotyczy tylko współfinansowania tych zadań. Zgodnie bowiem przepisami ustawy o finansach publicznych kwota dotacji celowej na bieżące zadania własne i inwestycyjne samorządu terytorialnego nie może stanowić więcej niż 80 proc. kosztów realizacji. Zwrócono na to uwagę w uzasadnieniu do nowego rozporządzenia.

W uchwale Rady Ministrów nr 256/2008 w sprawie finansowania regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich zaplanowano przeznaczenie w latach 2010 - 2015 z rezerwy celowej budżetu 700 mln zł dla samorządów województw na zakup, modernizację i naprawy kolejowych pojazdów służących do przewozów pasażerskich, wykonywanych na podstawie umów o świadczenie usług publicznych. Zgodnie ze wspomnianą uchwałą pieniądze te będą przekazywane każdego roku w wysokości jednej szóstej kwoty.

Poprzednie rozporządzenie z 17 grudnia 2004 r. o finansowaniu lub współfinansowaniu zakupu i modernizacji pojazdów kolejowych jest już nieaktualne, ponieważ odnosi się do wsparcia udzielanego ze środków publicznych w latach poprzednich. Dlatego było konieczne wydanie nowych przepisów regulujących przekazanie środków budżetowych zaplanowanych przez Radę Ministrów na dofinansowanie dla samorządów województw.

Nowe rozporządzenie przewiduje, że wsparcie finansowe może być przeznaczone na zakup pojazdów kolejowych, których przewidywany okres użytkowania będzie dłuższy niż pięć lat.

Ponadto wsparcie można przeznaczyć na modernizację takich pojazdów, jeżeli przewidywany okres użytkowania, po przeprowadzonej modernizacji, będzie dłuższy niż pięć lat i jeżeli prowadzi ona do poprawy co najmniej jednego z określonych w rozporządzeniu parametrów.

Chodzi o następujące parametry: poprawę efektywności użytkowania pojazdów, zmniejszenia zużycia energii przy ich eksploatacji, zwiększenia wygody podróżowania, a także uwzględnienie potrzeb osób niepełnosprawnych przy korzystaniu z pojazdów.

Zakupione lub zmodernizowane pojazdy kolejowe stanowią własność samorządu województwa.

W uzasadnieniu nowego rozporządzenia podkreślono, że dla zapewnienia prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych dofinansowanych z budżetu państwa oraz dla poprawy jakości usług przewozowych wprowadzono przepis uniemożliwiający zbycie taboru przez samorządy w okresie pięciu lat.

W kolejnych regulacjach rozporządzenia uregulowano szczegółowo zasady uruchamiania rezerwy celowej i tryb przekazywania środków samorządom województw. Rozporządzenie przewiduje, że minister odpowiedzialny za transport, nie później niż do 30 marca roku, w którym wsparcie finansowe ma być udzielone, powinien sporządzić plan podziału środków z rezerwy celowej. Plan ten musi określać kwoty pieniędzy, które mają być przekazane wojewodom w celu udzielenia dotacji celowej jednostkom samorządu.

Minister odpowiedzialny za transport niezwłocznie po sporządzeniu planu podziału przekazuje go ministrowi finansów. Natomiast wojewodzie przekazuje wyciąg z planu podziału zawierający kwotę środków przydzielonych temu wojewodzie.

Wojewoda niezwłocznie po otrzymaniu wyciągu z planu podziału sporządzi wniosek o uruchomienie środków z rezerwy celowej i przekaże go ministrowi finansów.

Warunkiem udzielenia wsparcia finansowego jest zawarcie przez samorząd województwa z wojewodą umowy o udzielenie dotacji celowej.

Umowa powinna określać w szczególności opis zadania, na które dotacja została przyznana, i termin jego wykonania. W umowie należy też ustalić wysokość udzielonej dotacji celowej oraz wysokość udziału środków własnych, stanowiący nie mniej niż 20 proc. wartości zadania. Ponadto umowa musi określać termin wykorzystania dotacji celowej, nie dłuższy niż do 31 grudnia danego roku budżetowego, termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji celowej oraz termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji celowej. Oprócz tego w dotacji trzeba ustalić tryb kontroli wykonania zadania, a także warunki dzierżawy lub użyczenia zakupionego lub zmodernizowanego taboru oraz warunki zbycia tego taboru i nie krótszy niż pięć lat okres, po którym może to nastąpić.

Funkcje kontrolne dotyczące prawidłowości wydatkowania dotacji celowej będzie pełnił wojewoda, a dodatkowo samorząd województwa zostaje zobowiązany do składania wojewodzie i ministrowi właściwemu do spraw transportu corocznego sprawozdania z wykorzystania tych środków budżetowych.

Rozporządzenie przewiduje zatem, że wojewoda kontroluje sposób wykorzystania dotacji celowej, stosując kryteria: zgodności z prawem, celowości i gospodarności, oraz terminowość wykonania zadania.

Samorząd województwa przekaże wojewodzie i ministrowi właściwemu do spraw transportu sprawozdanie z wykorzystania dotacji celowej, w terminie do 15 stycznia roku następującego po tym, w którym została udzielona dotacja celowa.

Dodatkowe środki z wpływów do budżetów samorządów województw przeznaczone na współfinansowanie nabywania pojazdów powinno przyczynić się do rozwoju kolejowych pasażerskich przewozów regionalnych. W szczególności nowe regulacje powinny poprawić jakość publicznych kolejowych usług przewozowych. Powinno to także przyczynić się do poprawy konkurencyjności transportu kolejowego.

W celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych dofinansowanych z budżetu państwa i poprawy jakości usług przewozowych wprowadzono przepis uniemożliwiający zbycie taboru przez samorządy w okresie pięciu lat

Rada Ministrów zaplanowała w uchwale nr 256/2008 na wsparcie samorządów środki finansowe z rezerwy celowej budżetu państwa w wysokości 700 mln zł w latach 2010 - 2015. Oznacza to, że wdrożenie nowego rozporządzenia ministra infrastruktury wywoła corocznie w tym okresie skutki dla budżetu państwa - w postaci wydatków - w kwocie 116,7 mln zł przeznaczonych dla samorządów województw na zakup i modernizację kolejowych pojazdów szynowych służących do przewozów pasażerskich, wykonywanych na podstawie umów o świadczenie usług publicznych. Zwrócono na to uwagę w uzasadnieniu do nowego rozporządzenia.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 38 ust. 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 128 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Par. 2 - 9 rozporządzenia ministra infrastruktury z 28 kwietnia 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i warunków finansowania lub współfinansowania zakupu i modernizacji pojazdów kolejowych przeznaczonych do wykonywania przewozów pasażerskich (Dz.U. nr 104, poz. 605).

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 17 grudnia 2004 r. w sprawie trybu, sposobu i warunków finansowania lub współfinansowania zakupu i modernizacji pojazdów kolejowych przeznaczonych do wykonywania przewozów pasażerskich (Dz.U. nr 273, poz. 2710 z późn. zm.).