Potrzebny wspólny audyt dla kilku jednostek

W Polsce w sektorze finansów publicznych audyt funkcjonuje już 10 lat. Czy wszystko działa tak, jak powinno?

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.183000400.802.jpg@RY2@

dr Agnieszka Bryl dyrektor w Ernst & Young

Problemy pojawiają się głównie w małych jednostkach, gdzie audytorzy są zatrudniani na jeden, a nawet na pół etatu. Może to świadczyć o tym, że takie komórki utrzymywane są tylko po to, aby spełnić wymagania ustawowe. Trudno w takiej sytuacji o całkowitą niezależność audytora i siłę, która pozwoli mu dotrzeć do kierownika jednostki, np. prezydenta miasta czy burmistrza, z propozycjami zmian.

Żeby audyt wewnętrzny był przeprowadzany dobrze, warto zrezygnować z jego wewnętrznego umiejscowienia. Rozwiązaniem może być zlecanie go na zewnątrz organizacji albo wprowadzenie wspólnego audytu wewnętrznego dla większej liczy jednostek. To pozwalałoby na większy profesjonalizm audytorów, ale mogłoby także okazać się korzystniejsze kosztowo w porównaniu z rozwiązaniami indywidualnymi. Taki model istnieje w instytucjach publicznych na świecie, stosowany jest także przez Komisję Europejską.

Czy stworzenie jednej komórki audytu dla kilku jednostek byłoby zgodne z przepisami?

Na gruncie obecnej ustawy o finansach publicznych małe jednostki mogą zlecać audyt na zewnątrz. Wprowadzenie wspólnego audytu wymagałoby dostosowania przepisów i otoczenia instytucjonalnego. Konieczne byłoby też ustalenie systemu finansowania.

Padną jednak argumenty, że taka komórka audytu nie będzie dostatecznie znać jednostki.

Audyt ma wnosić wartość, która wynika z metod pracy pozwalających analizować różne działania, programy, procesy i mechanizmy kontroli. Praca audytora polega na zbieraniu i analizie informacji oraz proponowaniu usprawnień lub korekt. Trudno wyobrazić sobie audytora wewnątrz jednostki, który miałby szczegółową wiedzę i doświadczenie odnośnie do każdego aspektu jej działania, np. na temat wdrożenia kompleksowych systemów informatycznych czy wzbudzających wątpliwości interpretacyjne przepisów. Warto też spojrzeć na praktykę w sektorze komercyjnym, gdzie zlecanie zewnętrznym specjalistom audytów wewnętrznych wynika najczęściej z konieczności zapewnienia ich niezależności, ale także z oczekiwanej wartości dodanej, której ze względu na brak specjalizacji czasem nie mogą dostarczyć audytorzy wewnętrzni.

Rozmawiała Agnieszka Pokojska