Ustawowo wyhamowany rozwój Polski

Już pod koniec ubiegłego roku Związek Miast Polskich zapowiadał samorządowy projekt nowelizacji ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 80, poz. 526) zapewniający wzrost udziału w PIT i wprowadzenie subwencji ekologicznej.

21 czerwca 2012 r. obiecany projekt został skierowany do Sejmu jako inicjatywa obywatelska. Po pozytywnej decyzji marszałka Sejmu ruszymy z szeroką akcją organizacyjną i informacyjną dotyczącą tej inicjatywy.

Zgodnie z projektem samorząd gminy zwiększyłby udziały w PIT z 39,34 proc. do 48,78 proc., powiat z 10,25 proc. do 13,03 proc., zaś województwo z 1,60 proc. - do 2,03 proc. Dodatkowo wprowadzona zostałaby nowa, ekologiczna część subwencji ogólnej dla tych gmin, na terenie których znajdują się prawnie chronione obiekty i obszary o szczególnych walorach przyrodniczych.

Nowelizacja jest potrzebna, bowiem w latach 2005 - 2011 nastąpiły liczne zmiany ustawowe, które spowodowały zmniejszenie dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego. Przekazywano nowe zadania albo rozszerzano zakres dotychczas realizowanych bez odpowiedniego zabezpieczenia w dochodach jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.), a także wprowadzono zmiany w ustawach szczegółowych, które w konsekwencji spowodowały zmniejszenie dochodów własnych j.s.t. Skutkiem tego łączny ubytek w dochodach gmin, powiatów i województw wyniósł co najmniej 8 mld zł w skali roku, przy czym kwota ta obejmuje tylko te zmiany, których konsekwencje finansowe zostały oszacowane w ocenie skutków regulacji, zawartej w uzasadnieniach projektów ustaw, albo w innych opracowaniach rządowych (zwłaszcza w sprawozdaniach i materiałach Ministerstwa Finansów).

Najpoważniejsze negatywne skutki finansowe dla gmin, powiatów i województw spowodowały zmiany w systemie podatku dochodowego od osób fizycznych, uchwalone w latach 2006 i 2007. Powstałe w ten sposób ubytki w dochodach własnych j.s.t. nie zostały zrekompensowane, ponieważ w ustawie o dochodach j.s.t. pominięto przepisy, które w poprzedniej wersji tej ustawy gwarantowały rekompensowanie samorządom spadku dochodów własnych związanych ze zmianami w przepisach. Dlatego w projekcie ZMP proponuje przywrócenie zasady rekompensowania takich ubytków w dochodach własnych j.s.t., zgodnie z gwarancjami konstytucyjnymi. Zasada ta jest sformułowana analogicznie do przepisów zawartych w art. 19 - 27 ustawy z 26 listopada 1998 r. o dochodach j.s.t. (Dz.U. z 1998 r. nr 150, poz. 983) w latach 1999 - 2003. Warto dodać, że rząd w ostatnim czasie zrekompensował ubytki, jakie powstały w wyniku zmian w podatku PIT, w budżecie państwa. Jednak dla samorządów rekompensaty te (wzrost stawki podatku VAT, akcyzy do paliw, składki rentowej) oznaczają wzrost kosztów realizacji zadań, a więc dalsze pogorszenie stanu finansów j.s.t..

Najpoważniejszym skutkiem obecnej sytuacji finansów j.s.t., jeśli nie podejmie się żadnych działań, będzie radykalne zmniejszenie poziomu inwestycji lokalnych i regionalnych, a więc zahamowanie rozwoju Polski. Kiedy zmniejszenie poziomu inwestycji osiągnie poziom wynikający z zebranych przez resort finansów wieloletnich prognoz finansowych j.s.t. (spadek z 44 mld do 19 mld zł), to w skali roku wpływy budżetu państwa tylko z podatku VAT od inwestycji samorządowych zmniejszą się o ok. 10 mld zł.

Dzięki przynajmniej częściowemu wyrównaniu ubytków w dochodach j.s.t. możliwe będzie zmniejszenie spadku tempa rozwoju polskich gmin, powiatów i województw, co wpłynie korzystnie na poziom życia obywateli i ich wspólnot. Powstrzymanie spadku poziomu inwestycji lokalnych i regionalnych zapewni też większe wpływy do budżetu państwa z podatku VAT i podatków dochodowych.

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.088000200.802.jpg@RY2@

Joanna Proniewicz, rzecznik prasowy Związku Miast Polskich

Joanna Proniewicz

rzecznik prasowy Związku Miast Polskich