Reguła wydatkowa ograniczy korzystanie ze środków unijnych

Zadłużenie jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.) wciąż wzrasta, a wiele z nich niebezpiecznie zbliżyło się do 60 proc. wskaźnika zadłużenia w stosunku do dochodów. Spłata zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek czy emisji papierów wartościowych oraz potencjalnych spłat kwot wynikających z udzielanych przez j.s.t. poręczeń nie może przy tym przekroczyć 15 proc. ich dochodów. Wskaźniki te obowiązują w odniesieniu do budżetów j.s.t. na 2012 i 2013 r.

W art. 243 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.; dalej: ustawa) wprowadzono nowe rozwiązania dotyczące określenia maksymalnej kwoty zadłużenia j.s.t. Będą one miały zastosowanie po raz pierwszy do uchwał budżetowych j.s.t. na 2014 rok. Artykuł 244 ustawy nakłada obowiązek uwzględnienia w limicie spłaty zobowiązań j.s.t. kwot spłat i wykupów zobowiązań związków współtworzonych przez daną j.s.t., przypadających w danym roku budżetowym. Ustawodawca ograniczył więc w tym zakresie możliwość zaciągania przez j.s.t. zadłużenia już w obecnym czasie, gdyż często powoduje to uzyskanie przez nie negatywnych wskaźników.

W przygotowanym przez rząd projekcie zmiany ustawy o finansach publicznych (wersja z 20 lutego 2012 r.) zakładane jest utrzymanie zarówno wskaźnika 60 proc. poziomu zadłużenia w stosunku do dochodów jednostki, jak i spełnienie relacji wynikającej z art. 243 ustawy. Jednocześnie projekt zakłada wprowadzenie reguły wydatkowej odnoszącej się do ograniczenia deficytu j.s.t. Jeżeli więc suma wyników budżetu j.s.t., związków przez nich tworzonych oraz wyników samorządowych osób prawnych zaliczonych do sektora finansów publicznych (publiczne ZOZ, samorządowe instytucje kultury, wojewódzkie ośrodki ruchu drogowego oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej) wykonanych na koniec roku budżetowego stanowi deficyt, to nie może on być wyższy niż 0,5 proc. PKB. Kwota limitu deficytu, jaki będzie przysługiwać j.s.t. i ich związkom, będzie korygowana (pomniejszona albo powiększona) o łączny wynik samorządowych osób prawnych zaliczonych do sektora finansów publicznych. W projekcie przewidziano procedurę, która ma zapewnić, że łączny deficyt j.s.t. i ich związków nie przekroczy limitu deficytu.

Wprowadzenie proponowanej w projekcie reguły wydatkowej w odniesieniu do j.s.t. jest dla tych jednostek niekorzystne z uwagi na ograniczenie ich możliwości korzystania ze środków unijnych. Samorządy zadłużają się bowiem często po to, aby uzyskać tzw. wkład własny na realizację różnych projektów współfinansowanych z tych środków. Zdarzają się jednak jednostki, które chcąc korzystać ze środków unijnych przeceniają swoje możliwości finansowe, a z analizy ich wieloletnich prognoz finansowych (wpf) wynika, że spłata zaciągniętego zadłużenia planowana jest na wiele lat do przodu. Zdarzają się również samorządy, które konstruując wpf już teraz nie są w stanie dostosować założeń budżetowych poszczególnych lat objętych wpf w sposób umożliwiający zachowanie relacji wynikającej z art. 243 ustawy. Racjonalnym wyjściem może się okazać konstruowanie przez te jednostki budżetów nadwyżkowych i wcześniejsza spłata zaciągniętych zobowiązań. Zakładana w projekcie nowelizacji reguła wydatkowa może zatem przyczynić się do ułatwienia samorządom utrzymania lub też uzyskania relacji długu nałożonej przez art. 243 ustawy. Alternatywą dla tego rozwiązania jest wydłużanie okresu spłaty zaciągniętych zobowiązań. W innym przypadku część samorządów stanie, począwszy od uchwalenia budżetu na 2014 rok, przed widmem niemożności samodzielnego uchwalenia budżetu. Rozwiązania przyjęte przez ustawodawcę i proponowane w projekcie prowokują jednak samorządy do realizowania projektów przez spółki tworzone przez te samorządy, które to spółki w celu realizacji tych projektów zaciągają kredyty.

@RY1@i02/2012/052/i02.2012.052.08800020b.802.jpg@RY2@

Monika Dębowska-Sołtyk, członek kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach

Monika Dębowska-Sołtyk

członek kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach