Dla kogo dieta, a dla kogo wynagrodzenie

Czy członkowi organu związku jednostek samorządu terytorialnego przysługuje dieta? A jeżeli tak, to kto i na jakich zasadach może ją przyznać? Czy może to być zgromadzenie związku? W kwestiach tych ścierają się dwa stanowiska. Związki na ogół przyznają diety członkom swoich organów, organy nadzoru kwestionują jednak tę praktykę.

Organami związków komunalnych są zgromadzenia, jako organy stanowiące i kontrolne, oraz zarządy, jako organy wykonawcze (art. 69 i 73 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.; dalej: u.s.g.). Członkami zgromadzenia są wójtowie gmin (burmistrzowie i prezydenci miast) uczestniczących w związku, a w pewnych przypadkach ich zastępcy lub radni tych gmin. Członkowie zarządów, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 73 ust. 3 u.s.g., powoływani są spośród członków zgromadzenia. Swoje obowiązki wykonują w ramach stosunku albo społecznie. Oznacza to, że problem diet należy rozpatrywać w następujących aspektach: a) dieta dla członka zgromadzenia z rozróżnieniem, czy jest nim wójt lub jego zastępca, czy radny; b) dieta dla członka zarządu wybranego spośród członków zgromadzenia, który jest jednocześnie pracownikiem zarządu; c) dieta dla członka zarządu, który został wybrany spoza członków zgromadzenia i nie jest pracownikiem zarządu.

Wójt jest członkiem zgromadzenia z mocy ustawy, a jego zastępca w wyniku desygnowania go przez radę gminy. Żaden z nich nie jest radnym, a obaj są pracownikami samorządowymi, tzn. wykonują swoje obowiązki za wynagrodzeniem. Wyklucza to możliwość przyznania im diety z tytułu członkostwa w zgromadzeniu związku. Gratyfikacja za wykonywanie związanych z tym zadań powinna znaleźć wyraz w ich wynagrodzeniu, a zwłaszcza w dodatkach specjalnych (art. 36 ust. 3 i 5 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.; dalej: u.p.s.).

Inaczej ma się rzecz z radnym, dla którego członkostwo w zgromadzeniu jest pracą społeczną. Samorządowe ustawy ustrojowe opierają się na założeniu, że za tego rodzaju pracę przysługuje prawo do diety. To dlatego samorządowe organy stanowiące nie przyznają prawa do diety, lecz jedynie ustalają zasady, na jakich dieta przysługuje.

Pracownik samorządowy, a więc także osoba zatrudniona w zarządzie związku, ma prawo do wynagrodzenia (art. 36 ust. 1 u.p.s.). Wyklucza to możliwość przyznania za tę pracę jeszcze diety. Dieta może być natomiast przyznana osobom wykonującym te zadania społecznie, w tym także wójtom oraz ich zastępcom, bowiem nie są to zadania wchodzące w zakres ich obowiązków służbowych, objęte wynagrodzeniem za pracę w gminie.

Członkom zarządu powołanym spośród członków zgromadzenia, niebędącym pracownikami zarządu, dieta za pracę w zarządzie może być przyznana. Osobom spoza członków zgromadzenia diety przyznać nie można.

Sprawa diet może być unormowana w statucie związku (art. 67 ust. 2 pkt 6 lub 9 u.s.g.), przy czym rozwiązanie statutowe ma pierwszeństwo przed rozwiązaniem ustawowym. Statut może w szczególności stanowić, że gminy wezmą na siebie ciężar kosztów udziału swych przedstawicieli w organach związku (oczywiście, jeżeli nie są oni w związku z tym pracownikami związku), a przynajmniej swych przedstawicieli dodatkowych (art. 70 ust. 3 u.s.g.). W braku takiego unormowania decydować będzie zgromadzenie związku. Tak jak radzie gminy służy prawo podejmowania uchwał w sprawie diet dla radnych, tak zgromadzeniu związku służy analogiczne prawo w odniesieniu do członków zgromadzenia.

@RY1@i02/2012/047/i02.2012.047.088000200.802.jpg@RY2@

Andrzej Szewc, prof. WSEiA w Bytomiu, radca prawny

Andrzej Szewc

prof. WSEiA w Bytomiu, radca prawny