Publiczne pieniądze idą w ręce ludzi

Idea budżetów obywatelskich, w ramach których mieszkańcy zgłaszają propozycje i głosują, na co powinna zostać wydana określona pula pieniędzy z kasy miasta, przywędrowała z Zachodu. Pierwszym miastem, które wprowadziło tego typu mechanizm, było brazylijskie Porto Alegre (w 1989 r.). Pomysł chwycił w zachodnioeuropejskich aglomeracjach, a teraz w Polsce.

- Na podstawie szacunków organizacji pozarządowych obecnie realizowanych jest ok. 40 takich inicjatyw. Warto jednak pamiętać, że jest to szacunek, który z pewnością w najbliższym czasie może ulec zmianie - wylicza Artur Koziołek, rzecznik Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (MAiC).

Jak wynika z sondy DGP, po największych polskich miastach coraz więcej samorządów przekonuje się do tej formy realizowania inwestycji. Plany wprowadzenia budżetów obywatelskich mają np. Rzeszów, Toruń, Kielce, Opole, Katowice i Warszawa.

Wspólne decyzje

Dziś w Toruniu zakończą się konsultacje społeczne regulaminu budżetu partycypacyjnego. Również w innych miastach na finiszu są głosowania mieszkańców na zgłoszone propozycje inwestycji. - Głosowanie rozpoczęło się 7 października, a zakończy się w piątek - mówi Kamila Busłowska z Urzędu Miasta w Białymstoku.

Odzewem ze strony mieszkańców zaskoczeni są nawet sami urzędnicy. - Właśnie ogłosiliśmy wyniki. Głosowało niemal 130 tys. łodzian, co jest rekordem Polski - wskazuje Marcin Masłowski z łódzkiego magistratu. W Kielcach głosy oddało 37,2 tys. mieszkańców, a w Białymstoku - 11,5 tys.

Widząc rosnącą popularność budżetów obywatelskich, władze miast decydują się oddawać coraz więcej pieniędzy w ręce obywateli. Przykładowo, prezydent Łodzi Hanna Zdanowska podjęła decyzję o zwiększeniu puli środków z 20 mln na 30 mln zł w kolejnych latach (ok. 1 proc. budżetu miasta).

Podobną decyzję podjęły władze Wrocławia po przeprowadzeniu w tym roku pilotażu budżetu obywatelskiego. Mieszkańcy mieli do dyspozycji tylko 3 mln zł, jednak już w przyszłym roku planowana kwota to 20 mln zł.

Zadbać o tramwaj

Przedsięwzięcia, o jakie wnioskują mieszkańcy miast, są bardzo różne. W Poznaniu najwięcej głosów oddano na budowę przytuliska dla osób bezdomnych, budowę traktu pieszo-rowerowego i odbudowę stadionu na Golęcinie. We Wrocławiu mieszkańcy wybrali 8 projektów, m.in. przygotowanie terenów rekreacyjnych, placów zabaw, boisk sportowych czy renowację zabytkowego tramwaju. W Gorzowie Wielkopolskim ze środków budżetu obywatelskiego remontowane są chodniki (np. przy ul. Mickiewicza) i tworzone dodatkowe miejsca parkingowe.

Lepsze wrogiem dobrego

Skoro budżety partycypacyjne stają się coraz popularniejsze, pojawia się pytanie, czy rząd zamierza wspierać tego typu inicjatywy, np. finansowo. A przecież tak się dzieje w przypadku funduszy sołeckich uchwalanych w gminach (obecnie gmina może otrzymać zwrot z budżetu państwa za wykonane przedsięwzięcia nawet do 30 proc., dodatkowo rząd zamierza zwiększyć kwoty zwrotu maksymalnie do 50 proc.). Rząd jednak nie chce się w tę inicjatywę mieszać.

- Jak widać, to na funkcjonujących przykładach, tworzenie budżetów partycypacyjnych nie wymaga zmian ustawowych. Wprowadzenie przepisów w tym zakresie będzie ograniczeniem samodzielności decyzji samorządów i może spowodować zbędne sformalizowanie całej inicjatywy - przekonuje Artur Koziołek z MAiC.

Decyzje kolejnych miast o wprowadzeniu budżetów obywatelskich to nie tylko nowa samorządowa moda. To także pragmatyzm - w przyszłym roku kończy się kadencja obecnych władz lokalnych, a wyborcy zapewne docenią, że część pieniędzy trafiła w ich ręce.

@RY1@i02/2013/207/i02.2013.207.18300060c.802.jpg@RY2@

Budżety obywatelskie coraz popularniejsze w miastach

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl