Komisja lekiem na samorządowe problemy

Pomysł powołania takiego gremium pojawił się podczas wspólnego posiedzenia Związku Miast Polskich i Śląskiego Związku Gmin i Powiatów w połowie września. Wniosek co prawda jeszcze nie został złożony, jednak samorządowcy coraz poważniej rozważają taką możliwość.

- W przepisach nastąpiło tyle zmian, że konieczny jest przegląd ustawodawstwa samorządowego - mówi w rozmowie z DGP Andrzej Porawski, dyrektor biura ZMP.

Przypomina, że od października 2012 roku trwają prace komisji kodyfikacyjnej prawa budowlanego. Jej zadaniem jest opracowanie aktu prawnego, który w sposób kompleksowy ureguluje szeroko rozumiany proces inwestycyjno-budowlany.

DGP, na podstawie rozmów z samorządowcami, przygotował listę spraw, jakimi ewentualna komisja kodyfikacyjna powinna się zająć.

● Długość i liczba kadencji w samorządach

W sytuacji gdy pojawiają się kolejne projekty i propozycje dotyczące kadencyjności wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast (część z nich uważa, że 4 lata to za krótki okres na przeprowadzenie inwestycji; z kolei posłowie chcieli ograniczyć liczbę kadencji organów wykonawczych), samorządowcy chcą raz na zawsze przeciąć spekulacje w tym temacie, ustalając, jak długo powinni rządzić lokalni włodarze.

● Zadania własne i zlecone przez rząd

Samorządy od lat narzekają, że rząd zleca im coraz więcej zadań do realizacji, zapominając przy tym o odpowiednim poziomie ich finansowania z budżetu centralnego. Wskazują np. obowiązki wynikające z ustawy o pieczy zastępczej, nowej gospodarki odpadowej czy zadania oświatowe.

Nawet jeśli rząd przekazuje pieniądze, to robi to coraz częściej w formie dotacji celowych, które z góry określają, co i jak powinien wykonać samorząd. Dlatego oprócz zagwarantowania odpowiedniego finansowania zadań zleconych, samorządowcy chcą walczyć także o przywrócenie zasady rekompensowania ubytków w dochodach własnych j.s.t., zgodnie z gwarancjami konstytucyjnymi.

● Tryb odwoływania przed upływem kadencji

W związku z gorączką referendalną, która rozpętała się w całym kraju, samorządowcy domagają się ograniczenia możliwości organizowania głosowania odwoławczego. Chodzi o to, by np. rok przed planowanymi wyborami oraz rok po nich nie organizować referendów, by zapewnić względną ciągłość władzy i nie doprowadzać do paraliżu w urzędzie.

● Zabezpieczenia dla organu wykonawczego

Samorządowcy wskazują, że wieloletni włodarze, rządzący przez kilka kadencji z rzędu, tracą kontakt z wyuczonym zawodem, przez co potem trudniej odnaleźć im się na rynku pracy. Pojawiły się np. pomysły odpraw w wysokości rocznego wynagrodzenia lub miesięczne świadczenia aż do czasu przejścia na emeryturę byłego samorządowca.

● Wynagrodzenia wójta, burmistrza i prezydenta

Część samorządowców wskazuje, że radni coraz częściej obniżają pensje swoim wójtom, burmistrzom i prezydentom, z którymi są w politycznym konflikcie. Przykładowo, w maju tego roku rada miejska w Dukli obniżyła wynagrodzenie tamtejszego burmistrza o 20 proc. (wcześniej obniżając diety sołtysów oraz radnych o 10 proc.), tłumacząc to trudną sytuacją finansową gminy. Ale pojawił się też aspekt polityczny.

- Burmistrz Dukli nie wykazuje dostatecznej współpracy z Radą Miejską i wbrew woli społeczeństwa i większości radnych uporczywie dąży do przekazania podmiotom zewnętrznym prowadzenia szkół podstawowych w Głojscach, Iwli i Wietrznie - tłumaczyli wnioskodawcy.

● Narastające problemy z janosikowym

Obecny system wyrównywania dochodów samorządów nie sprawdza się i jest dysfunkcjonalny. Wkrótce parlament zajmie się tym problemem. To, czy i w jakim stopniu komisja powinna przyjrzeć się mechanizmowi wpłat na janosikowe, zależy od efektów prac parlamentarzystów.

Rząd pomysłowi powołania komisji kodyfikacyjnej ds. samorządów nie mówi "nie", choć na razie zachowuje dystans. Artur Koziołek, rzecznik Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, wskazuje jedynie, że z uwagi na brak formalnego wniosku trudno przesądzać o stanowisku rządu w tej sprawie. Ale dodaje, że część postulatów samorządowych jest już znana resortowi.

- W wyniku konsultacji społecznych przeprowadzonych w ramach programu "Sprawne państwo - sprawny samorząd terytorialny", które odbyły się w 2012 roku, do MAiC wpłynęły propozycje i wnioski zgłoszone przez samorządowców na temat zmian w przepisach regulujących funkcjonowanie samorządu terytorialnego - mówi rzecznik MAiC.

@RY1@i02/2013/192/i02.2013.192.18300060a.801.jpg@RY2@

Prawo do zmiany

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl