SAMORZĄDY PO III KWARTALE

Cykl: finansowanie jednostek samorządu terytorialnego

Ministerstwo Finansów opublikowało już oficjalne dane odnośnie do wykonania budżetów Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST) na koniec września 2014 roku. Jak pan ocenia sytuację sektora samorządowego?

Analizując segment globalnie, można powiedzieć, że to dobre dane. Samorządy tradycyjnie skutecznie realizują plan dochodów bieżących. Po III kwartałach 2014 roku JST osiągnęły dochody bieżące na poziomie 131 mln zł, co oznacza wykonanie rocznego planu na poziomie 77,3 proc., w porównaniu do kwoty 123,8 mln zł (75,4 proc. planu) w 2013 roku. Podobnie wygląda sytuacja po stronie dochodów majątkowych, gdzie na koniec III kwartału 2014 roku jednostki odnotowały wykonanie budżetu na poziome 45,5 proc. w porównaniu do 42 proc. w tym samym okresie 2013 roku. Ten raczej poziom powinien ulec znacznej poprawie w IV kwartale, ze względu na rozliczanie dotacji w ramach projektów unijnych. Niestety nie widzę większych szans na zdecydowaną poprawę w pozycji dochodów ze sprzedaży mienia. Wprawdzie po III kwartale 2014 roku samorządy wykonały plan w wysokości 48,4 proc. w porównaniu do 39,8 proc. w 2013 roku, ale roczne wykonanie nie powinno raczej przekroczyć poziomu 65 proc., co oznacza niedobór po stronie dochodów w kwocie około 2 mld zł.

Jak w takim razie wygląda sytuacja po stronie wydatków samorządów po III kwartałach 2014 roku?

Tu sytuacja jest analogiczna. Zarówno wydatki bieżące i majątkowe też są wyższe od tych z 2013 roku w sumie o około 8 mld zł, co z jednej strony można wytłumaczyć cyklem wyborczym, z drugiej zaś konsekwencją osiągnięcia większych dochodów.

Z tej krótkiej analizy mogłoby wynikać, że sytuacja w sektorze JST jest naprawdę dobra, ale z drugiej strony rośnie liczba mniejszych samorządów z problemami, czy po stronie zmiany wskaźnikowej czy płynnościowej? Jak pan to wytłumaczy?

Schodząc na poziom poszczególnych jednostek, okazuje się, że tu już nie jest tak różowo. Z danych po III kwartałach wynika, że ponad 400 samorządów odnotuje deficyt budżetowy w kwocie ponad 1,5 mld zł. Dodatkowo około 200 samorządów, ma przestrzeń wskaźnikową na poziomie zaledwie 0,1 proc., co w praktyce oznacza minimalne szanse na obsługę i tym samym zaciąganie nowych zobowiązań, w konsekwencji ograniczoną absorbcję środków unijnych z nowego rozdania.

Co w takim układzie powinny zrobić takie samorządy zrobić aby móc absorbować środki unijne z nowej perspektywy?

Polecam wnikliwą analizę wzoru na wyliczenie relacji z art. 243 ustawy o finansach publicznych (obsługa długu do dochodów ogółem). Im większy licznik z prawej strony wzoru tym większa możliwość zaciągania i obsługi nowych zobowiązań. Dlatego samorządy coraz większą atencję przykładają do pozycji dochodów ze sprzedaży mienia oraz nadwyżki operacyjnej. Należy również pamiętać, że przy obliczaniu ww. relacji nie uwzględnia się dochodów majątkowych, a na nich właśnie opierają się nowoczesne formy finansowania JST oferowane przez instytucje finansowe, takie jak Magellan, ale coraz częściej również przez banki. Najczęściej stosowane rozwiązania to wykup wierzytelności, sprzedaż zwrotna.

Samorządy, przygotowując się do nowego indywidualnego wskaźnika zadłużenia, często korzystały z możliwości restrukturyzacji aktualnego zadłużenia, tzn. wydłużenia harmonogramu spłat zaciągniętego zobowiązania. W rezultacie zmniejszała się wysokość rocznej obsługi długu, co korzystnie wpływało na zwiększenie możliwości zaciągania nowych zobowiązań.

Zgadza się, z tego rozwiązania korzystają jednostki, które dzięki restrukturyzacji mogą sobie wypracować przestrzeń wskaźnikową (oczywiście w sytuacji jeśli Regionalna Izba Obrachunkowa wyrazi na to zgodę). Proszę jednak pamiętać, że wydłużenie terminu (często bardzo znaczne, np. z 2-3 na 10-15 lat), skutkuje dużym wzrostem kosztów odsetek. Do tego trzeba doliczyć koszt związany z nowym finansowaniem, które samorząd może zaciągnąć dzięki wypracowaniu przestrzeni wskaźnikowej w rezultacie restrukturyzacji bieżącego zadłużenia. Dla samorządów niemających przestrzeni wskaźnikowej alternatywą są rozwiązania finansowe oferowane m.in. przez Grupę Magellan, a oparte na wydatkach majątkowych (np. wykup wierzytelności czy sprzedaż zwrotna nieruchomości). Dla jednego z naszych klientów zrobiliśmy dokładną symulację, z której wynika, że koszt takiego rozwiązania jest niższy, a przeprowadzenie transakcji znacznie prostsze i szybsze.

Jaka jest opinia Regionalnych Izb Obrachunkowych odnośnie do finansowania np. w formie wykupu wierzytelności?

Regionalne Izby Obrachunkowe, z którymi się spotykałem, nie mają zastrzeżeń w zakresie obowiązującego ustawodawstwa, natomiast zwracają uwagę na fakt, że każde zobowiązanie (nawet te pozabilansowe, posługując się językiem komercyjnym), trzeba obsłużyć.

@RY1@i02/2014/245/i02.2014.245.18300070b.803.jpg@RY2@

Adrian Kozłowski, dyrektor ds. Finansowania Jednostek Samorządu Terytorialnego w Magellan S.A.

Adrian Kozłowski

 dyrektor ds. Finansowania Jednostek Samorządu Terytorialnego w Magellan S.A.

@RY1@i02/2014/245/i02.2014.245.18300070b.804.jpg@RY2@