W połączonej gminie będzie więcej radnych

Ułatwienia w łączeniu się jednostek samorządu terytorialnego i możliwość tworzenia centrów usług wspólnych to najważniejsze zmiany, które przewiduje przyjęty wczoraj przez rząd projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przygotowało go Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji.

Nowelizacja ma zapewnić gminom i powiatom większą funkcjonalność w obliczu takich trudności, jak rosnące koszty działalności administracyjnej, brak kadr, niekorzystna struktura demograficzna i migracje.

Służyć temu mają ułatwienia w łączeniu się gmin i powiatów. Jedną z zachęt ma być zwiększenie na czas pierwszej kadencji liczby radnych nowej jednostki w stosunku do obowiązujących rozwiązań. W skład rady połączonej gminy wejdzie więc: 21 osób - gdy liczy ona do 20 tys. mieszkańców, 23 - w jednostkach do 50 tys. mieszkańców, 25 - w gminach do 100 tys. mieszkańców. Każde kolejne 100 tys. mieszkańców to trzech dodatkowych radnych, nie może ich być jednak więcej niż 48.

Pomimo negatywnych uwag Ministerstwa Finansów nowelizacja zwiększa zachętę pieniężną dla nowych jednostek. Obecnie wszystkie łączące się gminy otrzymują przez 5 lat większy o 5 pkt proc. udział w PIT. Po zmianach premia ta będzie wyższa dla uboższych samorządów i wyniesie nawet 10 pkt proc.

Projekt wprowadza też instytucję pełnomocnika ds. utworzenia gminy (powiatu), który będzie wykonywał funkcje organów samorządowych do czasu ich wyboru w nowej jednostce. Jego głównym zadaniem będzie przygotowanie organizacyjne i prawne gminy do wykonywania zadań publicznych - utworzenie urzędu gminnego (starostwa powiatowego) oraz prowadzenie gospodarki finansowej jednostki, w szczególności przedłożenie projektu budżetu.

Nowelizacja przewiduje, że akty prawa miejscowego przyjęte przez dotychczasowe jednostki będą obowiązywać do czasu ich uchylenia i ustanowienia nowych. Ponadto nowa gmina (powiat) przejmie wszystkie prawa i obowiązki łączących się jednostek.

Ułatwione ma być także tworzenie związków jednostek samorządu terytorialnego. Pojawi się możliwość utworzenia związku powiatowo-gminnego, który będzie funkcjonował na identycznych zasadach, jak związki międzygminne i powiatowe. Uproszczeniu i skróceniu ulegną też procedury zmiany statutu związku gminnego oraz zasady jego likwidacji.

Projekt daje także gminom możliwość tworzenia wspólnej obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej dla ich jednostek budżetowych (szkoły, ośrodki pomocy społecznej, instytucje kultury). Tworzenie centrów usług wspólnych ma przynieść oszczędności. Ich kierownicy nie będą jednak mieli prawa dysponowania środkami publicznymi oraz zaciągania zobowiązań w imieniu jednostki obsługiwanej.

Od utworzenia w Polsce samorządu terytorialnego ani razu nie doszło do połączenia się gmin

Michał Kuc

michal.kuc@infor.pl

Projekt przyjęty przez rząd i skierowany do Sejmu