Gminna dotacja pomoże w unowocześnieniu szpitala

Coraz większego znaczenia nabiera dofinansowywanie podmiotów leczniczych (w tym zakładów opieki zdrowotnej działających w formie spółek prawa handlowego) środkami finansowymi pochodzącymi z dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na zakup np. sprzętu medycznego. Chociaż metody dofinansowania w formie dotacji czy umów zostały ustawowo określone, to jednak nierzadko pojawiają się problemy z interpretacją przepisów umożliwiających takie operacje finansowe. W związku z tym lecznice czy jednostki samorządu terytorialnego zwracają się o udzielenie wyjaśnień do RIO.

RIO, które podjęły się interpretacji przepisów o dotacjach, obrały dość zbieżny kierunek (nie jest to zasadą w ich działaniu). Co do zasady udzielanie pomocy finansowej w formie dotacji na zakup np. sprzętu medycznego z budżetów jednostek samorządu terytorialnego dla podmiotów leczniczych - w szczególności tych działających w formie spółek prawa handlowego - znajduje uzasadnienie prawne.

Analiza regulacji

Podstawowe zasady przekazywania środków publicznych (w tym dotacji) dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą uregulowane są w dziale V ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 217 ze zm.; dalej: u.d.l.). Na podstawie art. 4 tej ustawy przedsiębiorcy (w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm.), czyli również podmioty występujące w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zaliczeni zostali do podmiotów leczniczych.

Uznanie spółki prawa handlowego za potencjalny podmiot leczniczy (w konsekwencji za uprawniony do otrzymania dotacji) pozwala dokonać dalszej analizy, która pomoże ocenić, jaki organ jest umocowany do przekazania w tej formie pomocy finansowej.

Stosownie do uregulowań wynikających z art. 115 ust. 1 u.d.l. na realizację zadań, o których mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 i 4-7 ww. ustawy, podmioty wykonujące działalność leczniczą mogą uzyskać środki finansowe na podstawie umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego. Z kolei z uregulowań zawartych w art. 115 ust. 3 u.d.l. wynika, że na realizację zadań, o których mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1-6 u.d.l. (w tym na zakup aparatury i sprzętu medycznego) ww. podmioty mogą uzyskać m.in. od jednostek samorządu terytorialnego dotacje w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) z zastrzeżeniem jednak art. 115 ust. 4 u.d.l.

Skarb Państwa z ograniczeniami...

Wprowadzone do art. 115 ust. 4 u.d.l. zastrzeżenie ogranicza z kolei prawo ministra zdrowia, innych ministrów, centralnych organów administracji rządowej oraz wojewodów do udzielania dotacji na zadania wymienione w art. 114 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.l. (tj. dotacji na remonty i zakup aparatury oraz sprzętu medycznego). Co do zasady wspomniany przepis uprawnia ww. podmioty do przyznawania takich środków wyłącznie spółkom kapitałowym, w których reprezentowany przez nich Skarb Państwa posiada udziały albo akcje obejmujące co najmniej 51 proc. kapitału zakładowego, lub samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej, dla których są podmiotem tworzącym. Minister zdrowia dodatkowo może udzielać wspomnianych dotacji na zakup aparatury oraz sprzętu medycznego spółkom kapitałowym wykonującym działalność leczniczą, w których uczelnia medyczna posiada udziały albo akcje reprezentujące co najmniej 51 proc. kapitału zakładowego oraz samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej, dla których organem tworzącym jest uczelnia medyczna.

...starosta i burmistrz - bez

Z wybranych stanowisk regionalnych izb obrachunkowych wynika, że powyższe ograniczenia nie obejmują jednak jednostek samorządu terytorialnego. Sposób zredagowania treści art. 115 u.d.l., w tym w szczególności jego ust. 4, budzi wprawdzie wątpliwości, czy udzielanie dotacji na remonty i zakupy aparatury i sprzętu medycznego nie stanowi wyłącznie domeny podmiotów wspomnianych w tym przepisie, tj. reprezentujących Skarb Państwa, jednak jednostki samorządu terytorialnego nie zostały wymienione w tym przepisie, tak więc nie występują ograniczenia dla nich do dotowania podmiotów leczniczych. Taka też była intencja ustawodawcy, który w uzasadnieniu do projektu u.d.l. wskazuje: "Podmioty prowadzące działalność leczniczą będą na jednakowych zasadach traktowane w zakresie dostępu do środków publicznych, zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm). Otrzymywanie dotacji oraz wsparcia z programów wieloletnich, a następnie ich rozliczanie zostanie powiązane z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. (...) Środki będą przekazywali właściwi ministrowie, centralne organy administracji rządowej oraz wojewodowie i jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem, iż właściwi ministrowie, centralne organy administracji rządowej oraz wojewodowie dotacje na remonty oraz inwestycje przyznawać będą mogli wyłącznie utworzonym przez siebie podmiotom (samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej oraz spółkom ze swoim większościowym udziałem)".

Z powyższego wynika, że art. 115 ust. 4 ww. ustawy ma na celu wprowadzenie ograniczeń wyłącznie dla jednostek reprezentujących Skarb Państwa, nie ograniczając w tym względzie prawa pozostałych podmiotów z art. 115 ust. 1, w tym jednostek samorządu terytorialnego.

Reasumując, należy wskazać, że jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać środki finansowe dla podmiotów leczniczych m.in. w formie dotacji, np. na zakup aparatury i sprzętu medycznego (oczywiście zgodnie z ogólnymi regulacjami ustawy o finansach publicznych), co znajduje oparcie w art. 115 ust. 3 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 u.d.l.

Marcin Nagórek

radca prawny