W jedności siła, czyli wsparcie na zintegrowane inwestycje

Komisja Europejska postanowiła zastosować na kolejną siedmiolatkę nowe narzędzia implementacji środków unijnych. Wśród nich duże znaczenie dla samorządów mają zintegrowane inwestycyje terytorialne (tzw. ZIT). Za pomocą tego instrumentu - partnerstwa jednostek samorządu terytorialnego miast i obszarów powiązanych z nimi funkcjonalnie będzie można realizować wspólne przedsięwzięcia. Łączą one działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). ZIT to także wyjście poza sztywne granice administracyjne jednostek samorządowych i większe możliwości oddziaływania projektów unijnych.

Podstawę prawną realizacji ZIT w Polsce stanowi dokument Zasady realizacji zintegrowanych inwestycji terytorialnych w Polsce, który został zatwierdzony przez minister rozwoju regionalnego w lipcu 2013 r.

ZIT realizowane będą przede wszystkim na terenie miast wojewódzkich i ich obszarów funkcjonalnych. Ponadto zarząd województwa będzie mógł zdecydować o finansowaniu ZIT w mniejszych ośrodkach - tzw. miastach regionalnych i subregionalnych oraz na obszarach powiązanych z nimi funkcjonalnie.

Najpierw partnerstwo

Samorządy chcące realizować ZIT zobligowane będą do zawiązania zinstytucjonalizowanej formy partnerstwa (np. stowarzyszenia, związku międzygminnego) i przygotowania wspólnej strategii ZIT. Znajdą się w niej m.in. najważniejsze cele i przedsięwzięcia przewidziane do realizacji. Umawiające się samorządy muszą także podpisać porozumienie o wdrażaniu ZIT z zarządem danego województwa, ponieważ projekty w tej formule finansowane będą ze środków dostępnych w regionalnych programach operacyjnych (RPO). W dalszej części artykułu omówimy szczegółowo stronę formalną wymaganego partnerstwa, jak również zapisy wymaganej strategii.

Z kilku programów

ZIT pomogą nam wdrażać środki unijne w sposób przekrojowy, uzyskując dofinansowanie z różnych osi priorytetowych jednego lub kilku programów operacyjnych. Fundusze na wdrażanie ich na terenie miast wojewódzkich i sąsiednich gmin pochodzić będą z tzw. rezerwy programowej (kwota została wydzielona na etapie programowania z przeznaczonych dla Polski funduszy) oraz z podstawowej alokacji RPO - zwykle ok. 20 proc. środków w danym województwie. Dodatkowo istnieje możliwość, aby projekty wynikające ze strategii ZIT (projekty komplementarne do projektów realizowanych w formule ZIT w RPO), otrzymały preferencje w procesie wyboru projektów w ramach programów krajowych, głównie programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 oraz programu Polska Wschodnia (po uzgodnieniach na linii związek ZIT - zarząd województwa - MRR). Jeśli zarząd województwa zdecyduje o realizacji ZIT w mniejszych ośrodkach miejskich lub na innych obszarach, zostaną one dofinansowane wyłącznie środkami z RPO.

Na co pieniądze

Fundusze w ramach ZIT przeznaczone zostaną między innymi na:

wrozwój zrównoważonego, sprawnego transportu łączącego miasto i jego obszar funkcjonalny (np. wprowadzenie zintegrowanych kart miejskich, budowa systemów "parkuj i jedź", parkingów i ścieżek rowerowych);

wprzywracanie funkcji społeczno-gospodarczych zdegradowanych obszarów miejskiego obszaru funkcjonalnego - tzw. rewitalizacja (projekty łączące działania typowo inwestycyjne z miękkimi - np. przebudowa lub adaptacja budynków w zaniedbanej dzielnicy oraz aktywizacja zamieszkujących ją osób, które są zagrożone wykluczeniem społecznym - osoby pozostające długo bez pracy, rodziny wielodzietne, osoby niepełnosprawne);

wpoprawę stanu środowiska przyrodniczego na obszarze funkcjonalnym miasta (np. usuwanie azbestu, ochrona istniejących terenów zielonych w miastach, wymiana źródeł ciepła na bardziej ekologiczne);

wwspieranie efektywności energetycznej (kompleksowa modernizacja energetyczna w budynkach mieszkaniowych polegająca np. na ocieplaniu budynków, wymianie okien i oświetlenia na energooszczędne, przebudowie systemów grzewczych);

wwzmacnianie rozwoju funkcji symbolicznych budujących międzynarodowy charakter i ponadregionalną rangę miejskiego obszaru funkcjonalnego oraz poprawę dostępu i jakości usług publicznych w całym obszarze funkcjonalnym (np. promocja produktu turystycznego wspólnego dla całego obszaru funkcjonalnego, poprawa systemu informacji dla cudzoziemców, poprawa jakości sanitariatów publicznych, usprawnienia dla osób niepełnosprawnych, bezpłatny dostęp do internetu);

wwzmacnianie badań, rozwoju technologicznego oraz innowacji (np. rozwój usług oferowanych przez Instytucje Otoczenia Biznesu).

Ostateczne decyzje co do zakresu wsparcia ZIT zapadną po negocjacjach kontraktów terytorialnych oraz ustaleniu zawartości wszystkich programów operacyjnych. Strategia ZIT powinna dotyczyć minimum dwóch z powyższych celów. Powyższe cele podaliśmy przykładowo - ZIT mogą być również realizowane w innych obszarach, zgodnie z decyzją danego województwa. Na przykład w województwie śląskim w ramach ZIT można będzie realizować działania edukacyjne dotyczące budowy lub przebudowy infrastruktury przedszkoli oraz działania związane z edukacją zawodową w zakresie infrastruktury laboratoriów i sal do praktycznej nauki zawodu oraz przystosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych. Wraz z tymi działaniami realizowane będą przedsięwzięcia miękkie: programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych prowadzących kształcenie zawodowe w powiązaniu z praktyczną nauką zawodu, w tym m.in.: doradztwo edukacyjne, staże i praktyki dla uczniów szkół zawodowych, szkolenia, kursy (w tym kursy certyfikowane), zajęcia wyrównawcze, zajęcia pozalekcyjne, doradztwo i opieka psychologiczno-pedagogiczna, zajęcia wzmacniające predyspozycje i uzdolnienia, realizacja programów stażowych, praktyk u pracodawców, stypendia naukowe (w powiązaniu z innymi elementami programu rozwojowego), realizacja dodatkowych zajęć dla uczniów przez kadrę akademicką, kompatybilny z potrzebami przedsiębiorcy program nauczania szkoły zawodowej, działania przeciwdziałające rozwarstwieniu.

Z kolei w odniesieniu do edukacji przedszkolnej, działania miękkie dotyczyć mają poprawy jakości zajęć dzięki utworzenie nowych oddziałów przedszkolnych i wydłużenie godzin pracy placówek oraz wsparcie innych form edukacji przedszkolnej, a także wyposażenie w pomoce dydaktyczne.

Jak się umówić

Realizacja przedsięwzięć w ramach ZIT możliwa będzie przez zawiązanie zinstytucjonalizowanej formy partnerstwa JST. Podobne partnerstwa powstawały w wielu województwach na potrzeby realizacji programów rozwoju subregionów w latach 2007-2013. Proponowane formy prawne dla współpracy JST realizujących ZIT w ramach RPO to np. porozumienie międzygminne, związek międzygminny, stowarzyszenie JST (gminy i powiaty). Jego głównymi zadaniami mają być m.in.: przygotowanie strategii ZIT i jej przedkładanie do zatwierdzenia przez właściwą Instytucję Zarządzającą. Ponadto uczestniczyć będzie w programowaniu RPO danego województwa w zakresie ZIT i przygotowaniu kryteriów wyboru projektów w działaniach dedykowanych ZIT. Do ZIT należeć będzie również przygotowanie i przekazywanie do instytucji zarządzającej listy projektów rekomendowanych do wsparcia.

Miasto z wianuszkiem...

ZIT realizowane będą na terytorium miast wojewódzkich oraz powiązanych z nimi obszarów funkcjonalnych (MOF OW- miejski obszar funkcjonalny ośrodka wojewódzkiego). Podstawę wyznaczenia obszaru realizacji ZIT wojewódzkiego stanowi dokument MRR "Kryteria delimitacji miejskich obszarów funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich". Na jego podstawie powstały mapy poszczególnych województw oraz ich MOF OW - dla przykladu prezentujemy mapę MOF dla woj. łódzkiego. Co do zasady, w skład terytorium objętym ZIT wojewódzkim wchodzić muszą: miasto wojewódzkie, wszystkie miasta z rdzenia MOF OW oraz inne gminy obszaru funkcjonalnego - łącznie przynajmniej połowa gmin wskazanych na mapach, które dostępne są dla każdego z województw w załączniku nr 1 do dokumentu Zasady realizacji zintegrowanych inwestycji terytorialnych w Polsce. Należy tu nadmienić, że JST będące częścią MOF OW, które nie będą zainteresowane przystąpieniem do obszaru realizacji ZIT, mogą mieć utrudniony dostęp do innych trybów udzielania wsparcia w ramach RPO, w obszarach, dla których przewidziano formułę ZIT.

...i ze strategią

Realizacja przedsięwzięć w ramach ZIT możliwa będzie wyłącznie na tych obszarach geograficznych, na których istnieć będą zintegrowane, międzysektorowe strategie terytorialne. Taka strategia będzie bowiem kluczowym dokumentem, który pozwoli na zapewnienie spójności i efektywności realizacji działań rozwojowych.

Powinna obejmować następujące elementy:

1. Kompleksową diagnozę posiadanych przez region zasobów (gospodarczych, infrastrukturalnych, naturalnych, społecznych);

2. Wskazanie potencjałów regionalnych, barier, wyzwań i specjalizacji danego terytorium;

3. Część właściwą strategii (opis w postaci wyznaczonych celów oraz przypisanych im konkretnych działań, które doprowadzą do osiągnięcia wyznaczonych celów);

4. Wykazanie zgodności strategii regionu z innymi dokumentami o znaczeniu strategicznym, zarówno na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym jak i europejskim (w tym również strategie branżowe);

5. Wskazanie systemu monitorowania realizacji strategii oraz jej ewaluacji;

6. Określenie sposobów finansowania.

Pisząc o strategiach, do jakich należy się odnieść w powyżej omawianym dokumencie, warto wspomnieć o najistotniejszych z nich: Krajowej strategii rozwoju regionalnego 2010-2020, Założeniach krajowej polityki miejskiej, strategii rozwoju danego województwa, w którym dany ZIT będzie realizowany oraz Założeniach umowy partnerstwa.

Przy tworzeniu strategii, należy wziąć pod uwagę również uwarunkowania szeroko pojętego otoczenia społeczno-gospodarczego i naturalnego obszaru, na którym strategia ma być realizowana. Chodzi tu o stosowanie konsultacji społecznych z potencjalnie zainteresowanymi stronami (partnerzy społeczni, lokalna społeczność). Ponadto tworzenie takiej strategii winno zostać poprzedzone diagnozą w postaci identyfikacji zasobów, następnie wskazaniem potencjałów i barier, a w efekcie określenie specjalizacji rozwojowych danego regionu.

Co przesądzi o kwalifikacji

Kluczowym kryterium kwalifikowania projektów do realizacji w formule ZIT stanowić będzie zintegrowany charakter projektów - chodzi tu o integrację zarówno obszarową (wsparcie danego terytorium wraz z otoczeniem), jak i tematyczną (kompleksowe wsparcie określonego obszaru tematycznego). Przykładowo będzie to możliwe przy zastosowaniu dla wszystkich obszarów tematycznych jednego z dwóch podejść:

wrealizacja dużego zintegrowanego przedsięwzięcia.

Duże zintegrowane przedsięwzięcie składać się może z jednego lub kilku znaczących powiązanych ze sobą projektów, realizowanych na obszarze całego lub większości obszaru danego subregionu np. przedsięwzięcia w zakresie zrównoważonego transportu publicznego, wspólne przedsięwzięcia w zakresie poprawy gospodarowania odpadami komunalnymi.

wzaprojektowanie realizacji kilku mniejszych projektów.

W tej opcji realizować można kilka mniejszych projektów, np. z zaangażowaniem partnerów społecznych i gospodarczych, przy czym z założeniem, że nawet jeśli każdy projekt jest realizowany na stosunkowo niewielkim obszarze i ma lokalne oddziaływanie, to oparty jest na wspólnym podejściu strategicznym tj. strategi subregionalnej oraz innych dokumentach planistycznych i programowych np. lokalnym programie rewitalizacji, strategii niskoemisyjnej, planach rozwoju edukacji, uzgodnionych planach w zakresie rozwoju dziedzictwa kulturowego, wspólnych produktach turystycznych itp.

Pomoc dla ludności

Realizując działania z zakresu rewitalizacji danego obszaru, istotne będzie nie tylko to, by zmienić infrastrukturę twardą, czyli budynki, otoczenie - to co wizualnie dostrzegamy jako zmianę, lecz także włączyć w to działania dotyczące ludności zamieszkującej rewitalizowane tereny - pomóc wyjść z ubóstwa, zintegrować lokalną społeczność tak, by zmianom budynków towarzyszyła również poprawa sytuacji osób w nich zamieszkujących.

Nawiązując do powyższego przykładu, omówimy szerzej realizację rewitalizacji realizowanej za pośrednictwem ZIT, na przykładzie zapisów regionalnego programu operacyjnego województwa śląskiego. Pomoże to lepiej zrozumieć ideę oraz zasadność podejścia zintegrowanego.

Realizacja przedsięwzięcia zwanego lokalnym programem rewitalizacji będzie musiała składać się z takich elementów jak:

1. Działania miękkie finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, czyli programy integrujące społeczności lokalne, realizowane za pomocą różnych metod pracy ze społecznościami, zawierające m.in.:

wwsparcie dla liderów i animatorów lokalnych,

wlokalne działania społeczno - edukacyjne promujące organizowanie społeczności (elementy edukacji obywatelskiej),

worganizowanie grup samopomocowych, grup wsparcia i grup edukacyjnych,

wwzmacnianie kompetencji społecznych i zawodowych (staże, praktyki, szkolenia zawodowe),

wwsparcie inicjatyw partnerskich oraz tworzenie nowych i wzmacnianie funkcjonujących partnerstw lokalnych,

wpromocja wolontariatu (np. przez przygotowanie lokalnych organizacji i instytucji oraz mieszkańców do korzystania z pomocy wolontariuszy, inicjowanie działań wolontariackich, takich jak centra lub biura wolontariatu oraz kluby i koła wolontariusza,

wlokalne przedsięwzięcia o charakterze integracyjnym aktywizujące lokalną społeczność (o ile są niezbędne do realizacji celów projektu, wyłącznie o charakterze wspomagającym i towarzyszącym).

2. Działania twarde, finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego:

wzagospodarowanie przestrzeni miejskich, w tym przebudowa i remont obiektów wraz z zagospodarowaniem przyległego otoczenia, przyczyniające się do likwidacji istotnych problemów gospodarczych lub społecznych na obszarze rewitalizowanym wynikające z w.w. programu,

wremont zdegradowanych budynków wraz z zagospodarowaniem przyległego otoczenia, przyczyniające się do likwidacji istotnych problemów gospodarczych lub społecznych na obszarze rewitalizowanym wynikające z lokalnego programu,

wprzebudowa i remont obiektów poprzemysłowych, powojskowych, popegeerowskich, pokolejowych wraz z zagospodarowaniem przyległego otoczenia, co przyczyni się do likwidacji istotnych problemów gospodarczych lub społecznych na obszarze rewitalizowanym wynikające z lokalnego programu rewitalizacji,

wzakup wyposażenia niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania centrów usług społecznych.

WAŻNE

Realizacja przedsięwzięć w ramach ZIT możliwa będzie wyłącznie na tych obszarach, na których istnieć będą zintegrowane, międzysektorowe strategie terytorialne

Pomorze się połączyło

W miniony piątek (14 lutego) w Gdańsku podpisano porozumienie dotyczące realizacji zintegrowanych inwestycji terytorialnych w Obszarze Metropolitalnym Trójmiasta. W ten sposób powstał tzw. związek ZIT, dzięki któremu dodatkowo z UE na wspólne inwestycje można będzie pozyskać ponad miliard złotych, a wspólne inwestycje wyceniono na prawie 2 mld zł.

Stronami porozumienia jest 36 samorządów, wchodzących w skład Obszaru Metropolitalnego Trójmiasta, określonego w planie zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego. Ponadto 26 samorządów (w tym jeden powiat) ma status obserwatorów.

Przewodniczącym zarządu związku został prezydent Gdańska Paweł Adamowicz, wiceprzewodniczącym - prezydent Gdyni Wojciech Szczurek. Do zarządu weszli także prezydent Sopotu Jacek Karnowski i i reprezentanci powiatów: starosta Janina Kwiecień, reprezentująca powiat kartuski, burmistrz Pruszcza Gdańskiego - Janusz Wróbel, reprezentujący powiaty gdański, tczewski i nowodworski, oraz burmistrz Redy - Krzysztof Krzemiński, reprezentujący powiaty wejherowski i pucki.

W pierwszej kolejności, bo do końca czerwca, związek powinien opracować strategię rozwoju, niezbędną przy ubieganiu się o unijne fundusze.

Porozumienie ma obowiązywać do końca 2025 roku. W jego ramach maja być m.in. rozbudowywane i modernizowane trasy kolejowe czy przeprowadzana informatyzacja urzędów. Z.J.

Jaki jest tego cel

ZIT mają posłużyć w latach 2014-2020 efektywniejszemu wykorzystaniu środków regionalnych (RPO). Celem ich realizacji jest zwiększenie zaangażowania jednostek samorządu terytorialnego w zarządzaniu środkami strukturalnymi. ZIT finansować będą realizację zintegrowanych projektów odpowiadających w sposób kompleksowy na potrzeby i problemy regionów.

Idea ZIT powstała z przekonania, iż władze niższego szczebla niż regionalny, znając dobrze lokalne uwarunkowania, najlepiej przygotują projekty wzajemnie powiązane i komplementarne. Ponadto celem ZIT jest współpraca samorządów na rzecz maksymalnego wykorzystania wspólnych atutów i rozwiązywania problemów. Dlatego dofinansowane projekty nie mogą być oderwanymi od siebie, punktowymi inwestycjami. Element komplementarności jest kluczem pozwalającym uzyskać dofinansowanie planowanych przedsięwzięć.

Dodatkowo ZIT zapewnią komplementarność zaprogramowanych działań finansowanych z EFS i EFRR oraz przyczynią się do zwiększanie udziału JST w zarządzaniu środkami regionalnymi na lata 2014-2020. Wymóg tworzenia partnerstw JST to inwestycja Unii Europejskiej na przyszłe lata - stymulowanie tworzenia się partnerstw JST ma być gwarancją kontynuacji tego typu współpracy samorządowców również po 2020 roku, gdy fundusze europejskie nie będą już tak wysokie.

O co najczęściej pytają samorządowcy

Strategie ZIT tworzone są przez jednostki samorządu terytorialnego wchodzące w skład określonego stowarzyszenia gmin i powiatów, związku międzygminnego, porozumienia międzygminnego lub innej zinstytucjonalizowanej formy partnerstwa JST, powołanej w celu wdrażania ZIT w regionie, przy współudziale wyspecjalizowanych zespołów naukowo-badawczych danego regionu.

Członkowie zinstytucjonalizowanych form partnerstwa, czyli konkretne gminy i powiaty, mogą być beneficjentami instrumentu ZIT w danym regionie - jako członkowie danej formy partnerstwa (np. związku gmin i powiatów).

Należy pamiętać, że to dany związek gmin odpowiedzialny za przygotowanie i wdrażanie strategii ZIT decyduje w niej, czy przewiduje tryb konkursowy, czy pozakonkursowy dla realizacji swojej strategii ZIT.

Strategia ZIT wskazuje najważniejsze problemy gospodarcze, środowiskowe, demograficzne i społeczne występujące na terenie danego miejskiego ośrodka funkcjonalnego oraz działania służące rozwiązywaniu tych problemów.

Dla samorządowców reprezentujących poszczególne gminy i powiaty z pewnością najistotniejszą częścią jest wykaz konkretnych projektów proponowanych do realizacji w ramach formuły ZIT.

Oczywiście, jak w przypadku wszystkich dokumentów programowania funduszy na lata 2014-2020, również w odniesieniu do strategii ZIT w danym regionie przewidziana jest formuła konsultacji społecznych. Podstawą prawną do ich przeprowadzenia są w szczególności art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17.12.2013 r. oraz art. 6 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz.U. z 2009 nr 84, poz. 712 z późn. zm.). Przykładowo od 10 lutego do 19 marca 2014 r. trwają konsultacje społeczne projektu Strategii Rozwoju Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 z perspektywą do 2030 r., ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień rozwoju transportu miejskiego, wraz ze strategią dla zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT). Uwagi do treści strategii ZIT zgłaszać mogą zarówno instytucje, jak i osoby fizyczne. W wyniku ich przebiegu zostaną opracowane rekomendacje oraz sprawozdanie z przebiegu i wyników konsultacji, które muszą zostać opublikowane w terminie 30 dni od zakończenia konsultacji na stronie internetowej jednostki przeprowadzającej procedurę konsultacji społecznych dla danej strategii ZIT.

W chwili obecnej trwają w regionach prace nad stworzeniem strategii ZIT. Prace te są na różnych etapach w poszczególnych regionach: przykładowo w woj. śląskim dla subregionu centralnego odbywają się już konsultacje społeczne opracowanego projektu strategii (patrz pytanie nr 4), jednak większość organizacji odpowiedzialnych za strategie ZIT zamieszcza obecnie dopiero ogłoszenia dotyczące zamówienia publicznego na opracowanie strategii ZIT dla swojej organizacji, z terminem wykonania usługi bardzo często na maj/czerwiec 2014 r. Samorządowcy powinni więc indywidualnie sprawdzić w swoim regionie, na jakim etapie są obecnie prace nad przygotowanie strategii ZIT, do którego należy dana gmina czy powiat.

Stowarzyszenia wdrażające ZIT to najczęściej związek kilkudziesięciu jednostek samorządowych (typu gmina, powiat) powiązanych z sobą funkcjonalnie. Najczęściej jest to miasto wojewódzkie oraz miasta i gminy ościenne. W odniesieniu do większych aglomeracji, jak woj. śląskie, podejmowane są decyzje o stworzeniu subregionów. Wówczas na terenie takiego województwa realizowanych będzie kilka strategii ZIT - oddzielne strategie dla każdego subregionu. Przykładowo: subregion centralny województwa śląskiego liczy 81 jednostek samorządowych, na które składa się 14 miast na prawach powiatu oraz 8 powiatów ziemskich. Do ZIT subregionu centralnego woj. śląskiego wchodzi więc 14 miast powiatowych oraz miasta i gminy zlokalizowane na terenie 8 różnych powiatów, co łącznie daje 81 różnych miast i gmin.

Co do zasady, na terenie danego województwa powinna istnieć jedna strategia ZIT. W odniesieniu do większych aglomeracji, jak woj. śląskie, istnieje możliwość realizacji więcej niż jednej strategii ZIT. Stanie się tak w sytuacji, gdy władze samorządowe zdecydują o podziale na subregiony. W woj. śląskim podjęto decyzję o wyodrębnieniu subregionu centralnego - dla niego powstaje jedna strategia jako ZIT dla Aglomeracji Górnośląskiej wraz z jej obszarem funkcjonalnym. Wyodrębniono ponadto trzy ośrodki regionalne: Bielsko-Białą, Rybnik oraz Częstochowę wraz z ich obszarami funkcjonalnymi, obejmującymi całe obszary subregionów: północnego, południowego oraz zachodniego - dla każdego z nich powstanie 1 strategia. W sumie więc w woj. śląskim realizowane będą cztery ZIT (bo wyodrębniono cztery subregiony).

W pierwszej kolejności przygotowywana jest strategia rozwoju ZIT. Następnie powoływana będzie reprezentacja ZIT, która będzie miała za zadanie zapewnić zdolność instytucjonalną oraz sprawną realizację ZIT w danym regionie. Kolejno powstanie plan działania ZIT dla danego regionu, by finalnie doszło do podpisania porozumienia lub umowy o realizacji ZIT pomiędzy reprezentacją ZIT regionu a Instytucją Zarządzającą regionalnym programem operacyjnym na lata 2014-2020 w danym regionie.

Odpowiadała Ewa Nowińska

@RY1@i02/2014/034/i02.2014.034.088000600.804.jpg@RY2@

Łódzki miejski obszar funkcjonalny - według MRR

@RY1@i02/2014/034/i02.2014.034.088000600.805.jpg@RY2@

Ewa Nowińska pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego

Ewa Nowińska

pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego