Jeszcze można wpłynąć na unijny program

Najważniejszymi celami kolejnej edycji programu, jak wynika z założeń, mają być działania dotyczące klimatu, poprawa konkurencyjności rolnictwa, rozwój obszarów wiejskich oraz zrównoważone, czyli biorące pod uwagę uwarunkowania ekologiczne, zarządzanie zasobami naturalnymi. Publiczne wsparcie wynika z realizacji unijnych celów określonych w dokumencie "Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa" (uchwała nr 163 Rady Ministrów z 25 kwietnia 2012 r., Monitor Polski z 9 listopada 2012 r. poz. 839) oraz wspólnotowych regulacji prawnych (projekt rozporządzenia Parlamentu i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich tzw. EFRROW). Określają one ogólne cele dotyczące rozwoju obszarów wiejskich, rolnictwa i rybactwa. Powinny one zostać osiągnięte przez wchodzące w skład UE państwa do 2020 roku. Chodzi o poprawę warunków życia na obszarach wiejskich, podniesienie jakości kapitału ludzkiego, społecznego, zatrudnienia i przedsiębiorczości, zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego, wzrost konkurencyjności i produktywności gospodarstw rolnych oraz prowadzenie aktywnej polityki ukierunkowanej na ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatycznych.

Gdzie szukać pieniędzy

PROW ma realizować zarówno cel ogólny strategii, jak i cele szczegółowe. Część jednak realizowana będzie z wykorzystaniem innych źródeł finansowania, takich jak europejskie fundusze: Rozwoju Regionalnego (EFRR), Morski i Rybacki (EFMiR) oraz Społeczny (EFS). Kluczowe dla samorządów rozwiązania, jak zauważają eksperci, znajdują się w rozdziale "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich". Zgodnie z nimi pomoc z PROW obecnej perspektywy będzie udzielana na projekty realizowane w gminach wiejskich, miejsko-wiejskich lub miejskich (do pięciu tys. mieszkańców). Tylko projekty dotyczące budowy lub modernizacji targowisk, jak wynika z założeń, będą mogły być finansowane również w miejscowościach liczących do 200 tys. (ośrodki mające większą liczbę mieszkańców mogą w tym zakresie liczyć na finansowanie z innych programów).

Obecny PROW kładzie przy tym nacisk na wsparcie podbudowy potencjału gospodarczego wsi oraz poprawę stanu dziedzictwa kulturowego. - W aktualnej perspektywie unijnej wsparcie dotyczyć będzie w większym zakresie planów ochrony zabytkowych układów urbanistycznych wraz z zabudową oraz rekultywacji terenów poprzemysłowych i rewitalizacji - twierdzi Malina Gapik, specjalista ds. finansowania samorządów.

Na bazary i targowiska

Na dofinansowanie w ramach programu mogą także liczyć podmioty gospodarcze zajmujące się produkcją artykułów spożywczych oraz handlem artykułami rolnymi. Duże środki finansowe przewidziane są na przykład na działania promocyjne upraw ekologicznych (bez udziału środków chemicznych na zrekultywowanych terenach i handel nimi). W związku z tym między innymi przewidziane jest kierowanie finansowania na budowę i modernizację placów targowych, na terenie których prowadzony będzie handel objętymi unijną ochroną produktami lokalnymi oraz rozbudowa tzw. infrastruktury małej skali (bazary, targowiska itp.). Beneficjentami mogą zostać jedynie gminy. Jeśli jednak działanie dotyczyć będzie większej infrastruktury handlowej, przewidziane jest wsparcie zarówno jednostek samorządowych, jak i całych związków międzygminnych.

W PROW obecnej perspektywy przewidziano również środki na realizację tzw. podejścia Leader na obszarach wiejskich nieobjętych Lokalną Strategią Rozwoju (LSR).

Debata finiszuje

Konsultacje publiczne dotyczące PROW na lata 2014-2020 trwają już od 2012 roku. W kwietniu ubiegłego roku rozpoczęto debatę publiczną nad wstępnym zarysem programu oraz tzw. pierwszym projektem (do dzisiaj zrealizowano dwa etapy konsultacji podczas których, jak informuje odpowiedzialne za program Ministerstwo Rolnictwa, zebrano blisko tysiąc pisemnych opinii i uwag do dokumentu od ponad 500 podmiotów). W obecnie przedkładanym do zaopiniowania projekcie programu została uwzględniona część uwag zgłoszonych wcześniej oraz w ramach oceny ex-ante, zmodyfikowano i doprecyzowano opis poszczególnych działań oraz uzupełniono część diagnostyczno-strategiczną. Dodane zostały także rozdziały dotyczące kwestii zarządzania budżetem, monitoringu i oceny.

Po zakończeniu całego procesu konsultacji projekt musi być jeszcze zaakceptowany przez Radę Ministrów, po czym trafi już bezpośrednio do uzgodnień z Komisją Europejską. Uwagi można przekazywać jeszcze do 10 lutego 2014 r. poprzez specjalny, udostępniony przez resort rolnictwa formularz elektroniczny (dostępny na stronie Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich: www.ksow.pl).

Priorytety PROW na lata 2014-2020

● Wsparcie konkurencyjności rolnictwa i rentowności gospodarstw rolnych.

● Usprawnienie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich.

● Odtwarzanie, wzmocnienie i ochrona zależnych od rolnictwa i leśnictwa ekosystemów.

● Ograniczanie ubóstwa oraz promocja rozwoju gospodarczego na terenach wiejskich.

● Efektywna gospodarka zasobami i przechodzenie na gospodarkę niskoemisyjną i odporną na zmianę klimatu;

● Usprawnienie organizacji łańcucha żywnościowego.

Do tych celów zostały przypisane priorytety, a do nich kierunki interwencji, które obejmują wyzwania cywilizacyjne, takie jak starzenie się społeczeństwa, zmiany klimatyczne, rozwój technologiczny, wymiana pokoleń, mobilność oraz wpływ demografii na bezpieczeństwo żywnościowe.

Maria Kamila Puch

dgp@infor.pl